Osteoporoza – czym jest, jakie są objawy i jak wygląda leczenie?
Osteoporoza – czym jest, jakie są objawy i jak wygląda leczenie?
08. 03. 2024
Osteoporoza, inaczej zrzeszotnienie kości, to choroba, która kojarzy się przede wszystkim z podeszłym wiekiem. Tymczasem narażone są na nią także osoby młodsze, zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Co warto wiedzieć o osteoporozie? Wyjaśniamy!
Osteoporoza – co to jest i jakie są jej rodzaje?
Osteoporoza to bardzo powszechna choroba układu kostnego charakteryzująca się zmniejszeniem gęstości mineralnej kości i pogorszeniem ich struktury. Mówiąc prościej – u osób chorujących na osteoporozę więcej tkanki kostnej zanika niż zostaje wytworzone, dlatego kości zaczynają przypominać gąbkę. A to z kolei sprawia, że są osłabione, bardziej kruche i podatne na złamania. W zależności od przyczyn wystąpienia choroby wyróżnia się dwa główne rodzaje osteoporozy. Są to: osteoporoza pierwotna i osteoporoza wtórna.
Rodzaje osteoporozy
1. Osteoporoza pierwotna
Osteoporoza pierwotna występuje jako samodzielna choroba, a jej przyczyną są naturalne zmiany związane z procesami starzenia. Najczęściej dotyka ona osoby po 60. i 70. roku życia, a w grupie zwiększonego ryzyka są przede wszystkim seniorki. Szacuje się, że osteoporoza dotyka ponad 20% kobiet po 50. i ok. 7% mężczyzn na całym świecie.
Osteoporoza pierwotna dzieli się na dwie główne kategorie:
Osteoporoza typu I (postmenopauzalna): jest to najczęstsza forma osteoporozy pierwotnej, która występuje u kobiet po menopauzie. Spadek poziomu estrogenów w okresie przekwitania prowadzi do zwiększonej resorpcji kości, co prowadzi do szybkiej utraty masy kostnej,
Osteoporoza typu II (starcza): ta forma osteoporozy występuje u osób starszych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn po 70. roku życia. To wynik naturalnego procesu starzenia się organizmu, w którym tempo resorpcji kości przewyższa tempo tworzenia nowej tkanki kostnej.
2. Osteoporoza wtórna
Osteoporoza wtórna występuje rzadziej niż osteoporoza pierwotna i zwykle nie jest chorobą samodzielną –to wynik innych czynników lub schorzeń, które wpływają na gęstość kostną. Mogą to być:
przewlekłe choroby,
stosowanie niektórych leków,
niedobory witamin i minerałów
czy zaburzenia hormonalne.
Warto tutaj dodać, że osteoporoza wtórna może dotyczyć osób w każdym wieku, również bardzo młodych. Narażone są nie nią nawet dzieci i nastolatki, szczególnie zmagające się z problemami endokrynologicznymi i metabolicznymi, a także chorobami układu pokarmowego.
Osteoporoza – przyczyny
Wiemy już, czym jest osteoporoza, więc czas bardziej szczegółowo przeanalizować przyczyny tej choroby. W grupie zwiększonego ryzyka zachorowania na zrzeszotnienie kości są:
kobiety, głównie rasy kaukaskiej;
osoby w wieku starszym (po 60. roku życia);
osoby z rodzinną skłonnością do złamań i osteoporozy.
Warto jednak pamiętać, że osteoporoza to nie tylko choroba seniorów. Może wynikać z różnych czynników zarówno genetycznych, jak i stylu życia. Lista głównych przyczyn osteoporozy to:
naturalny proces starzenia się organizmu;
niedobór wapnia i witaminy D;
menopauza i związany z nią spadek produkcji estrogenów, które mają ochronny wpływ na kości;
nadmierna aktywność fizyczna, szczególnie w dyscyplinach o dużej intensywności;
stosowanie niektórych leków, np. kortykosteroidów, leków przeciwpadaczkowych, przeciwzapalnych czy zwalczających nowotwory;
predyspozycje rodzinne.
Osteoporoza – objawy
Jakie są pierwsze objawy osteoporozy? To dość podstępna choroba, ponieważ przez długi czas może ona przebiegać bezobjawowo. Osoby, u których się rozwija, bardzo często nie wiedzą o tym aż do momentu, gdy dojdzie do złamania kości lub podejrzenie schorzenia pojawi się podczas innych badań profilaktycznych. Również odpowiedź na często zadawane przez pacjentów pytanie – czy osteoporoza boli – jest jednoznaczne i brzmi: „nie”. Osteoporoza objawy bólowe może dać dopiero wtedy, gdy zmiany w strukturze kości są zaawansowane i pod ich wpływem doszło do złamania kręgów.
Najpowszechniejsze objawy osteoporozy
Zmiany postawy ciała – postawa ciała może ulec zmianie w wyniku złamań lub osłabienia kręgów, co może prowadzić do pochylenia ciała do przodu. Najbardziej charakterystyczny jest tzw. wdowi garb, widoczny na wysokości karku.
Bóle pleców – bóle w okolicach pleców, szczególnie w dolnej części kręgosłupa, mogą wynikać ze złamań kręgów, za które odpowiada osteoporoza. Zmiany bólowe tego typu często są jednak ignorowane i zrzucane na karb podeszłego wieku lub innych chorób.
Zmniejszenie wzrostu – osteoporoza może prowadzić do utraty wzrostu związanej z kompresyjnymi złamaniami kręgów.
Skurcze mięśni – niektórzy pacjenci z osteoporozą mogą doświadczać skurczów mięśni, które mogą być spowodowane osłabieniem kości i mięśni.
Złamania podczas codziennych czynności – osoby z osteoporozą mogą łamać kości nawet podczas wykonywania codziennych czynności, takich jak kichanie, kaszel czy też podnoszenie lekkich przedmiotów.
Warto zauważyć, że nie wszyscy pacjenci z osteoporozą doświadczają wszystkich wymienionych objawów i mogą się one różnić w zależności od stopnia zaawansowania choroby i lokalizacji złamań.
Osteoporoza – leczenie
Czy osteoporoza jest wyleczalna? Niestety nie, jednak dzisiejsza medycyna pozwala na zminimalizowanie jej negatywnych skutków, szczególnie gdy zostanie ona wykryta na wczesnym etapie rozwoju, np. w wyniku przeprowadzonych badań.
Leczenie osteoporozy obejmuje przede wszystkim:
Farmakoterapię, w tym stosowanie leków wzmacniających kości i zmniejszających resorpcję tkanek kostnych. Należą do nich bisfosfoniany, selektywne modulatory receptora estrogenowego (SERMs), teriparatyd, denosumab i inne,
Suplementację wapnia i witaminy D, które są niezbędne dla zdrowych kości,
Ćwiczenia fizyczne, zwłaszcza wykonywanie ćwiczeń wzmacniających i obciążających, które pomagają w utrzymaniu masy kostnej i poprawie wytrzymałości mięśni,
Zmiany w stylu życia – rezygnacja z palenia papierosów i nadużywania alkoholu, unikanie nadmiernego spożycia kofeiny i sodu, a także utrzymanie prawidłowej wagi i zdrowej diety.
Łącząc odpowiednie leczenie ze zdrowym stylem życia, można skutecznie zarządzać osteoporozą oraz zminimalizować ryzyko jej wystąpienia.
Kto leczy osteoporozę?
Do jakiego lekarza zgłosić się w przypadku podejrzenia osteoporozy? Chorobę tę mogą leczyć różni specjaliści, jednak zwykle jest to reumatolog. W przypadku niektórych pacjentów, szczególnie w pierwszych stadiach choroby, pomocny może być także lekarz rodzinny lub geriatra. Specjalista będzie wiedział, jak przeprowadzić diagnostykę, w tym jakie badania krwi na osteoporozę wykonać. Bez względu jednak na to, kto leczy osteoporozę, ważne jest, by pacjent ściśle przestrzegał zaleceń medycznych, bo od tego zależy jego zdrowie, samopoczucie i jakość życia.
Co jeść przy osteoporozie?
Osteoporoza to choroba, na którą narażonych jest większość z nas, dlatego zawczasu należy podjąć działania, które pomogą jej zapobiec lub zminimalizować jej skutki. Profilaktyka osteoporozy to przede wszystkim zmiany nawyków życiowych, w tym troska o swoją dietę. Co jeść przy osteoporozie i jakie składniki włączyć do swojego menu?
Produkty bogate w wapń, takie jak mleko, jogurt, ser, jarmuż, brokuły, migdały, sezam czy sardynki z ością.
Pokarmy bogate w witaminę D – tłuste ryby (np. łosoś, makrela, śledź), żółtka jaj, wątroba wołowa oraz produkty wzbogacone, takie jak niektóre soki owocowe i mleko.
Produkty bogate w białko – mięso, drób, ryby, jaja, rośliny strączkowe, orzechy i nasiona.
Warzywa liściaste (np. szpinak, jarmuż, boćwina), brokuły, kapustę oraz produkty fermentowane, takie jak kiszone ogórki czy kimchi, które zawierają duże ilości witaminy K (niezbędna do produkcji białek odpowiedzialnych za utrzymanie zdrowych kości).
Produkty bogate w magnez, który odgrywa istotną rolę w metabolizmie wapnia i utrzymaniu zdrowych kości, np. orzechy, pestki dyni, szpinak, fasola, awokado i banany.
Włączenie tych składników odżywczych do codziennej diety może pomóc we wspieraniu leczenia osteoporozy oraz w zapobieganiu dalszemu pogłębianiu się choroby. Ważne jest również utrzymanie zrównoważonej diety, bogatej w różnorodne produkty spożywcze, aby zapewnić organizmowi wszystkie niezbędne składniki odżywcze potrzebne do utrzymania zdrowych kości.
Podsumowanie
Osteoporoza jest poważnym problemem zdrowotnym, który może prowadzić do znacznego pogorszenia jakości życia i zwiększonego ryzyka powikłań, takich jak złamania. Jednak odpowiednie leczenie, zmiany w stylu życia oraz dieta bogata w wapń i witaminę D mogą pomóc w zarządzaniu tą chorobą i minimalizowaniu jej skutków. Ważne jest, aby osoby z ryzykiem osteoporozy regularnie monitorowały swoje zdrowie i konsultowały się z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów.
Źródła:
Janiszewska M., Kulik T., Dziedzic M. i wsp.: Osteoporoza jako problem społeczny – patogeneza, objawy i czynniki ryzyka osteoporozy pomenopauzalnej. Probl Hig Epidemiol; 2015. 96.1.106-114.
Osteoporoza, inaczej zrzeszotnienie kości, to choroba, która kojarzy się przede wszystkim z podeszłym wiekiem. Tymczasem narażone są na nią także osoby młodsze, zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Co warto wiedzieć o osteoporozie? Wyjaśniamy!
Osteoporoza – co to jest i jakie są jej rodzaje?
Osteoporoza to bardzo powszechna choroba układu kostnego charakteryzująca się zmniejszeniem gęstości mineralnej kości i pogorszeniem ich struktury. Mówiąc prościej – u osób chorujących na osteoporozę więcej tkanki kostnej zanika niż zostaje wytworzone, dlatego kości zaczynają przypominać gąbkę. A to z kolei sprawia, że są osłabione, bardziej kruche i podatne na złamania. W zależności od przyczyn wystąpienia choroby wyróżnia się dwa główne rodzaje osteoporozy. Są to: osteoporoza pierwotna i osteoporoza wtórna.
Rodzaje osteoporozy
1. Osteoporoza pierwotna
Osteoporoza pierwotna występuje jako samodzielna choroba, a jej przyczyną są naturalne zmiany związane z procesami starzenia. Najczęściej dotyka ona osoby po 60. i 70. roku życia, a w grupie zwiększonego ryzyka są przede wszystkim seniorki. Szacuje się, że osteoporoza dotyka ponad 20% kobiet po 50. i ok. 7% mężczyzn na całym świecie.
Osteoporoza pierwotna dzieli się na dwie główne kategorie:
Osteoporoza typu I (postmenopauzalna): jest to najczęstsza forma osteoporozy pierwotnej, która występuje u kobiet po menopauzie. Spadek poziomu estrogenów w okresie przekwitania prowadzi do zwiększonej resorpcji kości, co prowadzi do szybkiej utraty masy kostnej,
Osteoporoza typu II (starcza): ta forma osteoporozy występuje u osób starszych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn po 70. roku życia. To wynik naturalnego procesu starzenia się organizmu, w którym tempo resorpcji kości przewyższa tempo tworzenia nowej tkanki kostnej.
2. Osteoporoza wtórna
Osteoporoza wtórna występuje rzadziej niż osteoporoza pierwotna i zwykle nie jest chorobą samodzielną –to wynik innych czynników lub schorzeń, które wpływają na gęstość kostną. Mogą to być:
przewlekłe choroby,
stosowanie niektórych leków,
niedobory witamin i minerałów
czy zaburzenia hormonalne.
Warto tutaj dodać, że osteoporoza wtórna może dotyczyć osób w każdym wieku, również bardzo młodych. Narażone są nie nią nawet dzieci i nastolatki, szczególnie zmagające się z problemami endokrynologicznymi i metabolicznymi, a także chorobami układu pokarmowego.
Osteoporoza – przyczyny
Wiemy już, czym jest osteoporoza, więc czas bardziej szczegółowo przeanalizować przyczyny tej choroby. W grupie zwiększonego ryzyka zachorowania na zrzeszotnienie kości są:
kobiety, głównie rasy kaukaskiej;
osoby w wieku starszym (po 60. roku życia);
osoby z rodzinną skłonnością do złamań i osteoporozy.
Warto jednak pamiętać, że osteoporoza to nie tylko choroba seniorów. Może wynikać z różnych czynników zarówno genetycznych, jak i stylu życia. Lista głównych przyczyn osteoporozy to:
naturalny proces starzenia się organizmu;
niedobór wapnia i witaminy D;
menopauza i związany z nią spadek produkcji estrogenów, które mają ochronny wpływ na kości;
nadmierna aktywność fizyczna, szczególnie w dyscyplinach o dużej intensywności;
stosowanie niektórych leków, np. kortykosteroidów, leków przeciwpadaczkowych, przeciwzapalnych czy zwalczających nowotwory;
predyspozycje rodzinne.
Osteoporoza – objawy
Jakie są pierwsze objawy osteoporozy? To dość podstępna choroba, ponieważ przez długi czas może ona przebiegać bezobjawowo. Osoby, u których się rozwija, bardzo często nie wiedzą o tym aż do momentu, gdy dojdzie do złamania kości lub podejrzenie schorzenia pojawi się podczas innych badań profilaktycznych. Również odpowiedź na często zadawane przez pacjentów pytanie – czy osteoporoza boli – jest jednoznaczne i brzmi: „nie”. Osteoporoza objawy bólowe może dać dopiero wtedy, gdy zmiany w strukturze kości są zaawansowane i pod ich wpływem doszło do złamania kręgów.
Najpowszechniejsze objawy osteoporozy
Zmiany postawy ciała – postawa ciała może ulec zmianie w wyniku złamań lub osłabienia kręgów, co może prowadzić do pochylenia ciała do przodu. Najbardziej charakterystyczny jest tzw. wdowi garb, widoczny na wysokości karku.
Bóle pleców – bóle w okolicach pleców, szczególnie w dolnej części kręgosłupa, mogą wynikać ze złamań kręgów, za które odpowiada osteoporoza. Zmiany bólowe tego typu często są jednak ignorowane i zrzucane na karb podeszłego wieku lub innych chorób.
Zmniejszenie wzrostu – osteoporoza może prowadzić do utraty wzrostu związanej z kompresyjnymi złamaniami kręgów.
Skurcze mięśni – niektórzy pacjenci z osteoporozą mogą doświadczać skurczów mięśni, które mogą być spowodowane osłabieniem kości i mięśni.
Złamania podczas codziennych czynności – osoby z osteoporozą mogą łamać kości nawet podczas wykonywania codziennych czynności, takich jak kichanie, kaszel czy też podnoszenie lekkich przedmiotów.
Warto zauważyć, że nie wszyscy pacjenci z osteoporozą doświadczają wszystkich wymienionych objawów i mogą się one różnić w zależności od stopnia zaawansowania choroby i lokalizacji złamań.
Osteoporoza – leczenie
Czy osteoporoza jest wyleczalna? Niestety nie, jednak dzisiejsza medycyna pozwala na zminimalizowanie jej negatywnych skutków, szczególnie gdy zostanie ona wykryta na wczesnym etapie rozwoju, np. w wyniku przeprowadzonych badań.
Leczenie osteoporozy obejmuje przede wszystkim:
Farmakoterapię, w tym stosowanie leków wzmacniających kości i zmniejszających resorpcję tkanek kostnych. Należą do nich bisfosfoniany, selektywne modulatory receptora estrogenowego (SERMs), teriparatyd, denosumab i inne,
Suplementację wapnia i witaminy D, które są niezbędne dla zdrowych kości,
Ćwiczenia fizyczne, zwłaszcza wykonywanie ćwiczeń wzmacniających i obciążających, które pomagają w utrzymaniu masy kostnej i poprawie wytrzymałości mięśni,
Zmiany w stylu życia – rezygnacja z palenia papierosów i nadużywania alkoholu, unikanie nadmiernego spożycia kofeiny i sodu, a także utrzymanie prawidłowej wagi i zdrowej diety.
Łącząc odpowiednie leczenie ze zdrowym stylem życia, można skutecznie zarządzać osteoporozą oraz zminimalizować ryzyko jej wystąpienia.
Kto leczy osteoporozę?
Do jakiego lekarza zgłosić się w przypadku podejrzenia osteoporozy? Chorobę tę mogą leczyć różni specjaliści, jednak zwykle jest to reumatolog. W przypadku niektórych pacjentów, szczególnie w pierwszych stadiach choroby, pomocny może być także lekarz rodzinny lub geriatra. Specjalista będzie wiedział, jak przeprowadzić diagnostykę, w tym jakie badania krwi na osteoporozę wykonać. Bez względu jednak na to, kto leczy osteoporozę, ważne jest, by pacjent ściśle przestrzegał zaleceń medycznych, bo od tego zależy jego zdrowie, samopoczucie i jakość życia.
Co jeść przy osteoporozie?
Osteoporoza to choroba, na którą narażonych jest większość z nas, dlatego zawczasu należy podjąć działania, które pomogą jej zapobiec lub zminimalizować jej skutki. Profilaktyka osteoporozy to przede wszystkim zmiany nawyków życiowych, w tym troska o swoją dietę. Co jeść przy osteoporozie i jakie składniki włączyć do swojego menu?
Produkty bogate w wapń, takie jak mleko, jogurt, ser, jarmuż, brokuły, migdały, sezam czy sardynki z ością.
Pokarmy bogate w witaminę D – tłuste ryby (np. łosoś, makrela, śledź), żółtka jaj, wątroba wołowa oraz produkty wzbogacone, takie jak niektóre soki owocowe i mleko.
Produkty bogate w białko – mięso, drób, ryby, jaja, rośliny strączkowe, orzechy i nasiona.
Warzywa liściaste (np. szpinak, jarmuż, boćwina), brokuły, kapustę oraz produkty fermentowane, takie jak kiszone ogórki czy kimchi, które zawierają duże ilości witaminy K (niezbędna do produkcji białek odpowiedzialnych za utrzymanie zdrowych kości).
Produkty bogate w magnez, który odgrywa istotną rolę w metabolizmie wapnia i utrzymaniu zdrowych kości, np. orzechy, pestki dyni, szpinak, fasola, awokado i banany.
Włączenie tych składników odżywczych do codziennej diety może pomóc we wspieraniu leczenia osteoporozy oraz w zapobieganiu dalszemu pogłębianiu się choroby. Ważne jest również utrzymanie zrównoważonej diety, bogatej w różnorodne produkty spożywcze, aby zapewnić organizmowi wszystkie niezbędne składniki odżywcze potrzebne do utrzymania zdrowych kości.
Podsumowanie
Osteoporoza jest poważnym problemem zdrowotnym, który może prowadzić do znacznego pogorszenia jakości życia i zwiększonego ryzyka powikłań, takich jak złamania. Jednak odpowiednie leczenie, zmiany w stylu życia oraz dieta bogata w wapń i witaminę D mogą pomóc w zarządzaniu tą chorobą i minimalizowaniu jej skutków. Ważne jest, aby osoby z ryzykiem osteoporozy regularnie monitorowały swoje zdrowie i konsultowały się z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów.
Źródła:
Janiszewska M., Kulik T., Dziedzic M. i wsp.: Osteoporoza jako problem społeczny – patogeneza, objawy i czynniki ryzyka osteoporozy pomenopauzalnej. Probl Hig Epidemiol; 2015. 96.1.106-114.
EuroMediCare to specjalistyczny szpital z przychodnią, działający od 2002 r. Oferuje nowoczesne metody diagnostyczne i operacyjne, ma cztery sale operacyjne i zapewnia komfortowy pobyt w pokojach z udogodnieniami.
EuroMediCare to zabiegowy szpital specjalistyczny z przychodnią.
Od 2002 roku zapewnia pacjentom z Wrocławia, Dolnego Śląska i całej Polski nowoczesne, małoinwazyjne metody diagnostyczne i operacyjne.
Dysponuje czterema klimatyzowanymi salami operacyjnymi, endoskopowymi oraz działem diagnostyki obrazowej. Pacjenci szpitala przebywają w 1, 2 lub 3 – osobowych pokojach z łazienkami, TV i dostępem do Internetu.