Ostatnie wpisy

Ból barku – przyczyny, diagnostyka i leczenie
Ból barku – przyczyny, diagnostyka i leczenie
31. 05. 2024

Bolący bark to powszechny problem, który znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie. Co więcej, nieleczone bóle barków mogą prowadzić do poważnych konsekwencji. Jakie są przyczyny tego problemu i jak wyleczyć ból barku?

Dlaczego boli bark? Przyczyny

Ból barku może być wywołany przez kontuzje, przeciążenia mięśniowe lub choroby takie jak zapalenie stawów. Bóle w barku wynikają również z nieprawidłowej postawy ciała lub nadmiernego obciążenia w pracy czy podczas aktywności fizycznej, a nawet miewają podłoże psychiczne – stres i napięcie mogą manifestować się właśnie dolegliwościami bólowymi.

Ból barku – przyczyny:

urazy mechaniczne – zwichnięcia barku, złamania, urazy mięśni i ścięgien, np. uszkodzenie stożka rotatorów, złamanie głowy kości ramiennej lub dystalnej części obojczyka, podwichnięcie albo zwichnięcie stawu ramiennego,

zapalenie ścięgien – często wynika z powtarzających się ruchów, co prowadzi do stanów zapalnych i bólu,

zapalenie kaletki maziowej, co powoduje ból i ograniczenie ruchomości,

zamrożony bark – znany także jako adhezyjne zapalenie torebki stawowej, charakteryzujące się bólem i ograniczeniem ruchomości,

choroby zwyrodnieniowe – takie jak artroza, która prowadzi do degeneracji stawu,

nadużycie i przeciążenia wynikające z ciężkiej pracy fizycznej lub sportów (np. naciągnięcie, naderwanie, zerwanie lub przeciążenie mięśni okolicy obręczy barkowej),

choroby reumatyczne, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów,

zaburzenia postawy, które mogą prowadzić do nierównomiernego obciążenia stawów barkowych.

Ból barku – diagnostyka

Diagnostyka bólu barku powinna rozpocząć się od wizyty u lekarza rodzinnego, który może skierować do specjalisty. Jaki lekarz pomoże przy bólu barków? Zwykle jest to ortopeda lub reumatolog, ale czasem też konieczna jest wizyta u chirurga.

Jeśli chodzi o badania diagnostyczne, to lekarz w pierwszej kolejności przeprowadzi wywiad medyczny i badanie fizykalne, oceni, gdzie dokładnie występuje ból barków i jaka jest jego skala. 

Specjalista sprawdzi zakres ruchomości w obrębie stawu i siłę mięśni, a także przeprowadzi testy prowokujące dolegliwości bólowe z różnych struktur obręczy barkowej. 

Kolejny krok to badania obrazowe, czyli RTG, USG czy rezonans magnetyczny, które pomogą zidentyfikować źródło problemu. W niektórych przypadkach bólu barków lekarz może zlecić także badania laboratoryjne takie jak morfologia krwi, stężenie białka CRP, badanie czynnika reumatoidalnego (RF) czy poziom kwasu moczowego. 

Ból barku – leczenie. Jak uśmierzyć ból barków?

Leczenie bólu barku zależy od jego przyczyny i może obejmować różne metody: od domowych sposobów, poprzez terapię farmakologiczną i rehabilitację, a na interwencjach chirurgicznych kończąc.

Co pomaga na ból barku o łagodnym nasileniu? 

W wielu takich przypadkach często wystarczy odpoczynek, zimne lub ciepłe okłady, a także apteczne środki przeciwbólowe czy przeciwzapalne – np. ibuprofen czy maści na kontuzje sportowe. 

A jak wyleczyć bolący bark, utrudniający codzienne życie i mający bardziej skomplikowane podłoże niż zwykłe przeciążenie? 

W takim przypadku o rodzaju terapii decyduje specjalista. 

Przy bólach barku pomocne są iniekcje z kortykosteroidów czy ostrzyknięcia z wykorzystaniem bogatopłytkowego osocza. 

Pacjentom podaje się także kwas hialuronowy lub unieruchamia kończynę w temblaku. 

Kiedy tego typu leczenie nie pomaga lub schorzenie postępuje, specjalista może zaproponować zabieg chirurgiczny, np. artroskopię barku. 

Rehabilitacja i ćwiczenia na bóle barków

Powrót do pełnej sprawności po kontuzji barku wymaga czasu, ale także zaangażowania i dużej dyscypliny pacjenta. W większości przypadków bowiem samo leczenie nie wystarczy – potrzebna jest rehabilitacja i regularne ćwiczenia na ból barków. Praca z fizjoterapeutą nie tylko pomaga w rekonwalescencji, ale także jest kluczowa w zapobieganiu przyszłym problemom z barkiem. 

Jakie zabiegi i ćwiczenia są rekomendowane przy bolącym barku? 

Ćwiczenia na bolący bark zostaną dopasowane do specyficznych potrzeb pacjenta. Najczęściej wprowadza się ćwiczenia na rozciąganie stawu i wzmacnianie mięśni. Osobom, którym dokucza ból barków, zaleca się także masaże (zwłaszcza tkanek głębokich), działanie ultradźwiękami, polem magnetycznym, ciepłem, zimnem (krioterapia) oraz laserami. Wszystko jednak zależy od podłoża bólu i jego intensywności.

Podsumowanie

Staw barkowy należy do najbardziej obciążonych stawów w ludzkim ciele, ponieważ jest zaangażowany w bardzo wiele codziennych czynności. Z tego też względu bardzo łatwo go przeciążyć lub uszkodzić, co objawiać się może bólem i ograniczoną ruchomością. Jak pozbyć się tego problemu? Efektywne leczenie bólu barku wymaga kompleksowego podejścia, począwszy od właściwej diagnostyki, przez odpowiednio dobrane metody leczenia, aż po rehabilitację. Warto pamiętać, że odpowiednia profilaktyka i wczesne rozpoznanie problemu są istotne dla zdrowia barków, więc nie należy ignorować nawet wczesnych i subtelnych objawów. 

Źródła:

Piskor J., Iłżecka J., Wójcik G., Kozak-Putowska D, Interwencyjne metody leczenia bólu w obrębie barku, ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2014

Szczeklik A., Gajewski P., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020.

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

min

Ból barku to schorzenie, które może mieć wiele przyczyn, począwszy od kontuzji po urazy spowodowane obciążeniem stawu. Jakie zatem są przyczyny, jak diagnozować ból barku i jak leczyć?

Czytaj dalej
Zwichnięcie barku (wybity bark) – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja
Zwichnięcie barku (wybity bark) – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja
17. 05. 2024

Zwichnięcie barku to jedno z najczęściej występujących urazów kończyny górnej. Uszkodzeniu sprzyjają przeciążenia, na które w szczególności narażone są osoby aktywne fizycznie i zawodowo. Jak rozpoznać wybity bark i co zrobić, gdy pojawi się ból?

Wybity bark — przyczyny

Zwichnięcie w stawie ramienno-łopatkowym, czyli tzw. wybity bark, zalicza się do najczęstszych uszkodzeń barku. Mówimy o nim w momencie, gdy głowa kości ramiennej przemieści się poza panewkę stawu.Uszkodzenie spowodowane jest urazami mechanicznymi powstałymi na wskutek upadku na wyprostowane ramię lub bezpośredniego uderzenia w tył barku. Uraz może powstać także w trakcie napadów drgawek u osób chorujących na padaczkę lub przy porażeniu prądem elektrycznym.

Na urazy obręczy barkowej, w tym właśnie wybicie barku, w dużym stopniu narażeni są sportowcy uprawiający sporty kontaktowe (hokej, rugby) oraz dyscypliny, w których niezbędne jest systematyczne unoszenie rąk nad głowę. Czynnikiem ryzyka jest również specyficzna budowa anatomiczna, słabe mięśnie i więzadła wokół stawu barkowego, a także wcześniej przebyte urazy.

Zwichnięcie barku — objawy

Wybity bark zazwyczaj daje o sobie znać uczuciem silnego bólu  oraz trudnością w poruszaniu kończyną górną, często skutkującą unieruchomieniem ręki w jednej pozycji. 

Wśród najczęstszych objawów zwichniętego barku można wyróżnić:

dokuczliwy ból w okolicy barku,

ograniczony zakres ruchomości kończyny górnej,

uczucie „przeskakującego” barku w trakcie ruchu,

osłabienie siły mięśni barku,

zniekształcenie obrysu stawu barkowego,

zasinienie i opuchlizna,

zaburzenia czucia i ukrwienia.

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z powyższych objawów należy niezwłocznie udać się do lekarza. Przed wizytą nie należy poruszać stawem, ani próbować samodzielnie go nastawić.

Jak wygląda wybity bark? Rozpoznanie i diagnostyka

Zwichnięcie w stawie barkowym dzielimy na cztery rodzaje: przednie, tylne, dolne oraz górne. W większości wypadków dochodzi do zwichnięcia przedniego.

Zwichnięcie przednie – rozpoznanie

Zwichnięcie przednie widoczne jest zazwyczaj na pierwszy rzut oka — pacjent skarży się na dolegliwości bólowe w trakcie ruchu kończyną oraz konieczność utrzymania ręki w przymusowej pozycji. Właściwe rozpoznanie następuje jednak po przeprowadzeniu wywiadu i oceny wzrokowej oraz badaniu RTG . Konieczna jest także kontrola krążenia i unerwienia, głównie w celu wykluczenia uszkodzenia nerwu pachowego.

Zwichnięcie tylne – rozpoznanie

Z trudnością w prawidłowym rozpoznaniu możemy spotkać się w przypadku zwichnięcia tylnego, gdzie przemieszczenie głowy kości ramiennej nie jest wyraźnie widoczne i można je łatwo przeoczyć. Cechuje się jednak tzw. objawem żarówki, w którym kość ramienna przypomina właśnie żarówkę. Aby stwierdzić zwichnięcie tylne, wykonuje się badanie tomografii komputerowej.

Zwichnięcie barku — pierwsza pomoc i nastawianie

W przypadku wystąpienia objawów zwichnięcia barku należy niezwłocznie udać się do placówki medycznej. Konieczne jest nastawienie wybitego barku, jednak nie należy robić tego samemu. Samodzielne nastawianie może skutkować poważnymi uszkodzeniami i powikłaniami.Możliwe jest jednak udzielenie choremu pierwszej pomocy. 

Poszkodowanego należy ułożyć w bezpiecznej i jak najmniej bolesnej pozycji. 

Następnie powinno się unieruchomić staw poprzez użycie temblaka lub przywiązanie ręki do tułowia za pomocą dostępnych materiałów, np. koca, odzieży. 

Bolesne miejsce można także obłożyć chłodnym kompresem.

W dalszej kolejności pacjent powinien skonsultować się z lekarzem ortopedą, który nastawi wybitą kończynę. Nastawianie barku wykonuje się po podaniu środków znieczulających miejscowo lub w znieczuleniu ogólnym. Można je wykonać za pomocą różnych metod:

w metodzie Stimsona chory proszony jest o położenie się na brzuchu ze zwisającym w dół ramieniem, które dodatkowo obciąża się np. workiem z piaskiem,

w pozycji leżącej na plecach — wykorzystując metodę Hipokratesa, lekarz ortopeda chwyta zwichniętą rękę poszkodowanego i opierając się stopą o jego klatkę piersiową, odwodzi wybite ramię do boku i zgina do przodu,

metodą FARES, najpopularniejszą, w której stosuje się wyciąg za zwichniętą kończynę przy jednoczesnym odwodzeniu i ruchami rotacyjnymi.

Celem każdej z nich jest pociągnięcie kończyny w taki sposób, aby wybita głowa kości ramiennej powróciła do panewki stawu. Aby potwierdzić, czy nastawienie przebiegło prawidłowo, należy również przeprowadzić badanie RTG.

Wybity bark — leczenie

W zwichnięciu przednim wprowadza się dwa rodzaje leczenia: zachowawcze i operacyjne. Wdrożenie leczenia operacyjnego jest konieczne w momencie nawracającej niestabilności barku — stosuje się je, gdy leczenie zachowawcze okaże się niewystarczające. Dzieje się tak w przypadku poważniejszego urazu, np. uszkodzenia tkanek okołostawowych.

Leczenie operacyjne wybitego barku

W leczeniu operacyjnym wykorzystuje się poniższe techniki.

Artroskopową naprawę obrąbka stawu ramiennego (sposób Bankarta) —  w trakcie zabiegu ortopeda dokonuje kilku niewielkich nacięć skóry, poprzez które wprowadza do stawu artroskop i inne narzędzia chirurgiczne. Następnie mobilizuje oderwany obrąbek stawowy i za pomocą specjalnych kotwic, przytwierdza go do przedniego brzegu panewki. [Sprawdź naszą ofertę artroskopii barku]

Remplissage — zazwyczaj wykonuje się ją podczas operacji sposobem Bankarta, w przypadku zagniecenia głowy kości ramiennej (uszkodzenie typu Hill-Sachsa). Polega na przyszyciu tylnej torby stawowej i ścięgna mięśnia podgrzebieniowego do kości ramiennej w miejscu, gdzie nastąpił ubytek.

Zabieg metodą Latarjet — wykonuje się go w momencie nieudanej naprawy sposobem Bankarta lub gdy dojdzie np. do odłamania dużego fragmentu kostnego panewki. Jego celem jest przytwierdzenie wyrostka kruczego do panewki stawu ramiennego. 

Operację przy użyciu trójkorówkowego przeszczepu talerza kości biodrowej — przeprowadzana jest w przypadku niepowodzenia zabiegu metodą Latarjet. W odróżnieniu od tamtego sposobu, zamiast wyrostka kruczego stosuje się przeszczep kostny pobrany z talerza kości biodrowej. Konsekwencją zabiegu może być ból w okolicy biodra, który zmniejsza się wraz z czasem.

Leczenie zachowawcze wybitego barku

Leczenie zachowawcze polega na nastawieniu zwichnięcia oraz działaniu przeciwbólowym. Po prawidłowym nastawieniu i potwierdzeniu manewru badaniem RTG należy unieruchomić kończynę na okres uzależniony od wieku poszkodowanego:

< 20. r.ż. – 3–4 tygodnie, 

20.–30. r.ż. – 2–3 tygodnie, 

30. r.ż. – 10 dni do 2 tygodni, 

40. r.ż. – 3–5 dni.

W tym czasie należy rozpocząć wdrażanie ćwiczeń rehabilitacyjnych, przepisanych przez specjalistę. Należy jednak pamiętać, aby podczas leczenia fizjoterapeutycznego zdejmować unieruchomienie stawu. Pomocny w leczeniu może okazać się masaż barku oraz kinesiotaping, a także metody leczenia fizykalnego: magnetoterapia, krioterapia miejscowa oraz laser.

Ćwiczenia i rehabilitacja po zwichnięciu barku

W trakcie leczenia zwichniętego barku niezbędne jest jak najszybsze wdrożenie ćwiczeń rehabilitacyjnych pod okiem doświadczonego fizjoterapeuty. Rehabilitacja po urazie ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia pierwotnej sprawności barku, a jej plan dopasowuje się do możliwości pacjenta. Odpowiednio prowadzona terapia pozwala na osiągnięcie maksymalnej poprawy już po upływie ok. 6 miesięcy od urazu. Jakie ćwiczenia należy zastosować na wybity bark?

W pierwszych tygodniach po urazie należy przede wszystkim skupić się na ćwiczeniach rozciągających i wzmacniających mięśnie oraz zwiększających ruchomość stawu ramiennego. W tym celu wykonuje się ćwiczenia wahadłowe według Codmana oraz ćwiczenia bierne, które stopniowo przechodzą w czynne.

Po ok. 8-12 tygodniach od urazu wprowadza się działanie przeciwbólowe i terapię ukierunkowaną na odzyskanie pełnych zakresów ruchu. W tym okresie należy także rozpocząć pracę nad propriocepcją, czyli czuciem głębokim. Ostatni etap rehabilitacji polega na uzyskaniu pełnego i bezbolesnego zakresu ruchu. W tym okresie należy skupić się na stabilizacji stawu ramiennego oraz ćwiczeniach izometrycznych. 

Istotną rolę w procesie leczenia odgrywają również ćwiczenia przepisane do wykonywania w domu — ich regularne wykonywanie pozwoli utrzymać efekty terapii oraz zapobiec nawrotom niestabilności stawu ramiennego.

Zwichnięcie stawu barkowego — podsumowanie

Wybity bark to uraz, na który narażone są osoby w każdym wieku. Źle nastawiony lub nieprawidłowo leczony może prowadzić do poważnych uszkodzeń i powikłań. W przypadku pojawienia się urazu należy pilnie skonsultować się z lekarzem, który nastawi wybity bark i podejmie decyzję o dalszym leczeniu. Odpowiednio zaplanowana i dostosowana do możliwości pacjenta rehabilitacja pozwoli na powrót do pełnej sprawności.

Źródła:

http://wydawnictwo.wseit.edu.pl/wp-content/uploads/2020/06/Przyczyny-i-klasyfikacja-nawykowego-zwichni%C4%99cia-stawu-ramiennego-oraz-testy-wykorzystywane-w-ocenie-jego-niestabilno%C5%9Bci.pdf [Dostęp: 03.06.2024]

https://www.markmed.pl/library/2015/07/14/143687166226.pdf [Dostęp: 03.06.2024]

https://www.researchgate.net/publication/311426335_Traumatologia_Narzadu_Ruchu [Dostęp: 03.06.2024]

https://www.wbc.poznan.pl/Content/252409/PDF/index.pdf [Dostęp: 03.06.2024]

https://jms.ump.edu.pl/uploads/2007/2/99_2_76_2007.pdf [Dostęp: 03.06.2024]

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

min

Zwichnięcie barku to bardzo bolesna kontuzja. Jakie są jej przyczyny, objawy i leczenie?

Czytaj dalej
Niestabilność stawu skokowego – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja
Niestabilność stawu skokowego – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja
03. 05. 2024

Niestabilność stawu skokowego może przydarzyć się zarówno sportowcom, jak i osobom pozbawionym regularnej aktywności fizycznej. Co prowadzi do tej dolegliwości? Jak po doznaniu urazu szybko wrócić do zdrowia? Sprawdzamy, jak leczyć skręconą kostkę.

Czym jest niestabilność stawu skokowego?

Niestabilność stawu skokowego jest stanem, w którym staw skokowy nie może utrzymać swojej prawidłowej pozycji podczas ruchu. Wynika najczęściej z uszkodzenia więzadeł. Mogą one ulec rozciągnięciu, naderwaniu lub całkowitemu zerwaniu na skutek urazu mechanicznego, takiego jak skręcenie stawu, popularnie nazywanym skręceniem kostki. 

Rozróżniamy dwa główne typy niestabilności stawu skokowego:

Niestabilność mechaniczna wynikająca z uszkodzeń strukturalnych więzadeł, co prowadzi do ich niewydolności w utrzymaniu stawu w prawidłowej pozycji,

Niestabilność funkcjonalna związana z zaburzeniami propriocepcji (zwanej również czuciem głębokim, czyli  zdolnością organizmu do percepcji i świadomości pozycji, ruchu oraz siły mięśni i stawów bez potrzeby patrzenia na nie) i kontroli nerwowo-mięśniowej, co powoduje niewłaściwą reakcję mięśni na ruchy stawu.

Niestabilność stawu skokowego  –  objawy i diagnostyka

Niestabilność stawu skokowego objawia się szeregiem charakterystycznych symptomów, które mogą znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie oraz aktywność fizyczną. Najważniejsze objawy niestabilności stawu skokowego to:

ból odczuwany w okolicy stawu skokowego, szczególnie podczas obciążania stawu, chodzenia, biegania lub wykonywania innych aktywności fizycznych;

obrzęk;

uczucie „luźnego” stawu;

ograniczenie ruchomości;

chrząkanie lub trzaski w stawie.

Aby postawić dokładną diagnozę niestabilności stawu skokowego, niezbędne jest przeprowadzenie wywiadu medycznego, badania fizykalnego i diagnostyki obrazowej, takiej jak RTG, MRI (rezonans magnetyczny) czy USG.

Przyczyny niestabilności stawu skokowego

Niestabilność stawu skokowego może mieć różnorodne przyczyny, związane zarówno z urazami, jak i wrodzonymi wadami anatomicznymi czy niewłaściwą biomechaniką stopy. Jakie są najczęstsze powody?

Urazy mechaniczne, takie jak skręcenia i złamania.

Przewlekłe uszkodzenia więzadeł, których powodem jest niedostateczne leczenie lub zbyt szybki powrót do aktywności fizycznej po urazie.

Wady biomechaniczne stopy i stawu skokowego, np. płaskostopie, wysoki łuk stopy (stopa końsko-szpotawa).

Wrodzone wady więzadeł.

Co zwiększa ryzyko wystąpienia niestabilności stawu skokowego? To m.in.:

Aktywność sportowa, taka jak piłka nożna, koszykówka czy bieganie;

Wiek – starsze osoby są bardziej podatne na urazy z powodu osłabienia więzadeł i mięśni oraz spadku propriocepcji;

Płeć – kobiety są bardziej narażone na urazy stawu skokowego ze względu na różnice anatomiczne i hormonalne, które wpływają na elastyczność więzadeł;

Osoby, które wcześniej doświadczyły urazów stawu skokowego, mają większe ryzyko wystąpienia kolejnych niestabilności.

Leczenie niestabilności stawu skokowego

Leczenie zachowawcze jest zwykle pierwszą linią postępowania w przypadku niestabilności stawu skokowego, szczególnie gdy objawy są łagodne lub umiarkowane. W takim przypadku zaleca się:

odpoczynek i unikanie obciążenia, a czasami nawet czasowe unikanie aktywności fizycznej;

stosowanie ortez i bandaży elastycznych, które pomagają ograniczyć ruchomość stawu skokowego;

fizjoterapię, która skupia się na wzmocnieniu mięśni stabilizujących staw, poprawie propriocepcji oraz zwiększeniu zakresu ruchu. 

Ważną rolę w leczeniu niestabilności stawu skokowego, zwłaszcza w redukcji bólu i stanu zapalnego, zajmuje także leczenie farmakologiczne lekami przeciwzapalnymi i przeciwbólowymi oraz suplementacja glukozaminą i chondroityną, które wspierają zdrowie stawów i przyspieszają proces gojenia.

Niestabilność stawu skokowego – operacja

Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych rezultatów lub niestabilność jest wynikiem poważnych uszkodzeń więzadeł, konieczne jest leczenie operacyjne. Do najczęściej stosowanych procedur chirurgicznych należą:

rekonstrukcja więzadeł za pomocą przeszczepów z innych części ciała pacjenta lub sztucznych materiałów;

artroskopia stawu skokowego umożliwiająca usunięcie luźnych fragmentów chrzęstnych, naprawę więzadeł i oczyszczenie stawu;

osteotomie korekcyjne, które stosuje się w przypadkach wrodzonych lub nabytych wad anatomicznych.

Niestabilność stawu skokowego – innowacyjne metody leczenia

Nowoczesne technologie i terapie biologiczne oferują nowe możliwości w leczeniu niestabilności stawu skokowego. Należą do nich:

terapia komórkami macierzystymi – wykorzystanie komórek macierzystych do regeneracji uszkodzonych tkanek stawu skokowego. Terapia ma wspierać naturalne procesy naprawcze organizmu;

terapia PRP (Platelet-Rich Plasma) – zastosowanie osocza bogatopłytkowego, które zawiera wysokie stężenie czynników wzrostu, wspomaga regenerację tkanek i przyspiesza proces gojenia. PRP jest pozyskiwane z własnej krwi pacjenta i wstrzykiwane w uszkodzone miejsce.

Niestabilność stawu skokowego – ćwiczenia i rehabilitacja

Rehabilitacja odgrywa ważną rolę w leczeniu niestabilności stawu skokowego, wspierając proces gojenia i pomagając pacjentom powrócić do pełnej sprawności. Jakie ćwiczenia poprawią stabilność stawu, zwiększą siłę mięśniową oraz zabezpieczą przed kolejnymi urazami?

Ćwiczenia wzmacniające i stabilizujące – wzmocnienie mięśni otaczających staw skokowy poprawia jego stabilność, dlatego warto wykonywać ćwiczenia takie jak podnoszenie pięt czy przysiady na jednej nodze.

Ćwiczenia proprioceptywne – ćwiczenia, takie jak stanie na jednej nodze czy utrzymywanie równowagi na piłce rehabilitacyjnej, poprawią kontrolę nerwowo-mięśniową i stabilność stawu skokowego. 

Ćwiczenia rozciągające – rozciąganie mięśnia brzuchatego łydki i ścięgna Achillesa, które otaczają staw skokowy, pozwoli utrzymać pełen zakres ruchu i elastyczności.

Niestabilność stawu skokowego – rehabilitacja

Plan rehabilitacji dopasowuje się do indywidualnych potrzeb pacjenta. Podzielony jest zazwyczaj na kilka etapów. 

Początkowo koncentruje się na redukcji bólu i obrzęku poprzez odpoczynek, stosowanie lodu, kompresję i uniesienie stopy (metoda RICE). 

Następnie wprowadza się łagodne ćwiczenia wzmacniające i proprioceptywne, aby przywrócić funkcję mięśniową i stabilność stawu. 

Potem stopniowo zwiększa się intensywność ćwiczeń wzmacniających i proprioceptywnych, dodaje się dynamiczne ćwiczenia równoważne oraz przygotowuje się do powrotu do sportu.

Niestabilność stawu skokowego – podsumowanie 

Niestabilność stawu skokowego jest powszechnym problemem, który może ograniczać zdolność do wykonywania codziennych czynności oraz aktywności fizycznej. Znalezienie przyczyn tego schorzenia jest więc priorytetem dla skutecznej diagnozy i leczenia. Konsekwentna rehabilitacja i dobór odpowiednich ćwiczeń zapewnią jednak szybki powrót do normalnej aktywności i redukcję ryzyka nawrotów urazów.

Bibliografia:

Brzezińska Paulina, Mieszkowski Jan, Kompleksowe postępowanie fizjoterapeutyczne w skręceniu stawu skokowego. Comprehensive physiotherapy treatment methods in ankle sprains. Journal of Education, Health and Sport. 2015;5(9):527-548.

Olejniczak R., Wrzosek Z. Ocena skuteczności kompleksowego postępowania fizjoterapeutycznego w leczeniu niestabilności więzadłowej przedniej stawu kolanowego. Efficiency evaluation of the complex physiotherapeutic procedure in treatment of anterior knee joint instability. Balneologia Polska, 2007, 2:99–112.

https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/b5f6d05b-4117-4956-a4ac-a65e8847ee2d/content  [dostęp: 04.06.2024 r.]

https://przypadkimedyczne.pl/JmsFiles/13/full.pdf  [dostęp: 04.06.2024 r.]

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

min

Niestabilność stawu skokowego to stan, który powoduje brak stabilizacji stawu w swojej prawidłowej pozycji. Jak zatem zdiagnozować i leczyć schorzenie?

Czytaj dalej
Skręcenie stawu skokowego – przyczyny i objawy. Jak leczyć skręcenie kostki?
Skręcenie stawu skokowego – przyczyny i objawy. Jak leczyć skręcenie kostki?
19. 04. 2024

Skręcenie stawu skokowego to jedna z najczęstszych kontuzji kończyny dolnej. Choć uraz wydaje się mało groźny, może przynieść znaczny dyskomfort i ograniczyć zdolność do wykonywania codziennych czynności. Jak rozpoznać i leczyć skręcenie kostki?

Na czym polega skręcenie stawu skokowego? Jak wygląda skręcona kostka?

Skręcenie stawu skokowego, nazywane również skręceniem kostki, to kontuzja, która może dotknąć każdego – bez względu na wiek czy poziom aktywności fizycznej. Uraz ten występuje, gdy więzadła wokół stawu zostają naciągnięte lub uszkodzone w wyniku nagłego ruchu, wykraczającego poza normalny zakres stawu. Najczęściej jest to nagłe zgięcie stopy do wewnątrz, np. podczas wchodzenia po schodach czy spaceru po nierównym terenie. Skutkiem tego może być nadmierna rotacja lub zwichnięcie stawu. Skręcona kostka charakteryzuje się zazwyczaj obrzękiem, bolesnością, trudnościami w poruszaniu się oraz ewentualnie pojawieniem się siniaków.

Zwichnięcie kostki a skręcenie

Skręcenie kostki często jest mylone ze zwichnięciem. Czym różnią się one od siebie? Główną różnicą między zwichnięciem a skręceniem stawu skokowego jest to, że zwichnięcie obejmuje przemieszczenie kości z ich normalnego położenia w stawie, podczas gdy skręcenie dotyczy uszkodzenia więzadeł przy zachowaniu prawidłowego położenia kości. Inaczej mówiąc: w przypadku skręcenia kostki za ból, opuchliznę i ograniczenia ruchu odpowiedzialne jest uszkodzenie więzadeł, a kość pozostaje w odpowiednim miejscu. Dzięki temu leczenie kontuzji nie wymaga manipulowania kośćmi i tym samym jest łatwiejsze.

Rodzaje skręcenia kostki

Skręcenie stawu skokowego może być: lekkie (I stopnia), umiarkowane (II stopnia) lub ciężkie (III stopnia) w zależności od stopnia uszkodzenia więzadeł. 

Do pierwszej grupy zaliczane są urazy polegające jedynie na rozciągnięciu więzadeł. 

Druga kategoria obejmuje kontuzje polegające na częściowym rozerwaniu więzadeł i torebki stawowej. 

Trzeci stopień zarezerwowany jest dla sytuacji, gdy więzadła i torebka stawowa zostają całkowicie rozerwane, co może prowadzić do poważnych ograniczeń ruchowych i intensywnego bólu.

Skręcona kostka – objawy

Jakie są objawy skręcenia kostki? W większości przypadków należą do nich:

Ból o zróżnicowanej intensywności, zazwyczaj nasilający się podczas poruszania, dotykania lub obciążania uszkodzonego stawu,

Obrzęk, który jest wynikiem nagromadzenia płynu w okolicach stawu w odpowiedzi na uszkodzenie tkanek,

Trudności w poruszaniu się – uszkodzenie więzadeł w skręconym stawie może prowadzić do ograniczenia zakresu ruchu w stawie, co powoduje trudności w chodzeniu, wspinaniu się po schodach lub wykonywaniu innych codziennych czynności,

Krwiaki i siniaki wokół stawu lub na pobliskiej skórze spowodowane uszkodzeniem naczyń krwionośnych w okolicy urazu,

Niestabilność stawu – osoby ze skręconym stawem skokowym mogą odczuwać uczucie niestabilności w stawie, zwłaszcza podczas prób oparcia się na nim lub podczas aktywności fizycznej.

Skręcona kostka – przyczyny

Najczęstszymi przyczynami skręcenia stawu skokowego są nagłe i niekontrolowane ruchy, które prowadzą do nadmiernego naciągnięcia lub uszkodzenia więzadeł. Czynniki ryzyka obejmują uprawianie sportów, nieodpowiednie obuwie, nierówny teren oraz osłabienie mięśni stabilizujących staw.

Skręcenie stawu skokowego – czynniki ryzyka

Wykonywania nagłych ruchów, zwłaszcza podczas aktywności sportowej, która wymaga skoków, zmiany kierunku biegu lub szybkich zwrotów.

Chodzenie, bieganie lub poruszanie się po nierównym terenie takim jak nierówne chodniki, nierówności na boisku sportowym czy górskie i polne ścieżki.

Noszenie obuwia, które nie zapewnia odpowiedniego wsparcia i stabilizacji stopy.

Osłabienie mięśni stabilizujących staw skokowy , szczególnie w wyniku niedostatecznej aktywności fizycznej lub braku ćwiczeń wzmacniających.

Wcześniejsze przypadki skręcenia stawu skokowego lub inne urazy stawów.

Skręcenie kostki – co robić? Pierwsza pomoc

W przypadku skręcenia stawu skokowego należy natychmiast zastosować standardową procedurę pierwszej pomocy RICE (odpoczynek, chłodzenie lodem, uniesienie i kompresja/ucisk). Jej głównym celem jest złagodzenie bólu, zmniejszenie obrzęku oraz zapewnienie stabilności stawu.

Skręcenie kostki – pierwsza pomoc krok po kroku

Zacznij od zapewnienia osobie poszkodowanej spoczynku. Zaleca się unieruchomienie skręconej kończyny i unikanie obciążania uszkodzonego stawu.

Przyłóż lód lub kompres lodowy na skręconą kostkę na około 15-20 minut co 2-3 godziny – pomoże to zmniejszyć obrzęk i złagodzić ból. Należyumieścić cienką tkaninę lub ręcznik między skórą a lodowatym kompresem, aby uniknąć odmrożeń skóry.

Unieś skręconą kończynę, aby złagodzić obrzęk i zmniejszyć przepływ płynów do obszaru urazu. Możesz użyć poduszki lub złożyć koce pod kończyną, aby ją podnieść nieco ponad poziom serca.

Jeśli masz elastyczny bandaż, możesz go delikatnie nałożyć na skręconą kostkę, aby zapewnić dodatkowe wsparcie i stabilizację stawu. Pamiętaj jednak, aby nie zaciskać bandaża zbyt mocno, ponieważ może to utrudnić krążenie krwi.

Pozostań przy osobie poszkodowanej i monitoruj jej stan. Jeśli ból się nasila lub występują inne niepokojące objawy, jak silny obrzęk, trudności w oddychaniu lub drętwienie kończyny, należy natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej.

Pamiętaj, że pierwsza pomoc nie zastępuje profesjonalnej oceny lekarskiej. W przypadku podejrzenia skręcenia kostki lub innego poważnego urazu zaleca się konsultację z lekarzem lub udanie się na ostry dyżur.

Skręcona kostka – leczenie

Leczenie skręcenia kostki może obejmować domowe sposoby łagodzenia objawów, stosowanie środków farmakologicznych, a w bardziej skomplikowanych przypadkach – inne metody nieoperacyjne (orteza, gips) lub chirurgiczne (np. artroskopia) w zależności od stopnia uszkodzenia więzadeł. 

W większości przypadków zaleca się domowe sposoby na skręconą kostkę, czyli np. zimne okłady i odpoczynek. 

W celu łagodzenia bólu i redukcji obrzęku warto natomiast sięgnąć po leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, a także maści na opuchliznę. 

Ważnym elementem terapii po ustąpieniu pierwszych objawów (opuchlizny i bólu) skręcenia stawu skokowego jest fizjoterapia i odpowiednio dobrane ćwiczenia.

Rehabilitacja i ćwiczenia na skręconą kostkę

Po okresie rekonwalescencji zaleca się rozpoczęcie programu rehabilitacyjnego, który ma na celu wzmocnienie mięśni stabilizujących staw oraz poprawę zakresu ruchu. Ćwiczenia na skręconą kostkę skupiające się na równowadze i stabilizacji są kluczowe dla pełnego powrotu do normalnej aktywności. 

Ćwiczenia po skręceniu stawu skokowego – przykłady

Stań na jednej nodze przez kilka sekund, a następnie zmień stronę. Powtórz to kilka razy, aby wzmocnić mięśnie stabilizujące staw.

Stań na obu stopach, a następnie podnieś się na palce stóp, trzymając się tego położenia przez kilka sekund, zanim wrócisz do pozycji wyjściowej. Powtórz ćwiczenie kilkakrotnie, aby wzmocnić mięśnie łydek.

Siedząc na krześle, unosząc nogę nad ziemię, wykonuj delikatne ruchy rotacyjne kostką w obie strony, kontrolując zakres ruchu. Powtórz na drugiej nodze.

Przy użyciu taśmy elastycznej przypnij jedno jej zakończenie do nogi, a drugie do stabilnej powierzchni. Pociągnij taśmę w kierunku ciała, wyginając stopę w stronę ciała. Powtórz ćwiczenie na obu nogach.

Usiądź na podłodze z prostymi nogami. Zgięte w kostkach stopy unieś ku górze, a następnie opuść stopę, napinając mięśnie piszczelowe. Powtórz kilkakrotnie.

Skręcona kostka – najważniejsze pytania i odpowiedzi

Ile czasu goi się skręcenie stawu skokowego?

Czas gojenia się skręcenia stawu skokowego zazwyczaj wynosi ok. 3 tygodni. Może jednak przedłużyć się do kilku miesięcy, jeśli uraz jest poważny. 

Skręcenie kostki – jak długo nie można chodzić?

Zazwyczaj jest to od kilku dni do kilku tygodni w zależności od stopnia urazu.

Jak długo boli skręcona kostka?

Ból skręconej kostki może utrzymywać się przez kilka dni lub nawet tygodni, ale zazwyczaj stopniowo się zmniejsza wraz z postępem gojenia.

Jak wyleczyć skręconą kostkę?

Skręconą kostkę można wyleczyć poprzez odpoczynek, stosowanie lodu, unieruchomienie i rehabilitację fizyczną. Pomocne są także leki przeciwbólowe i maści na opuchliznę. 

Jak przyspieszyć gojenie skręconej kostki?

Przyspieszyć gojenie skręconej kostki można poprzez regularne stosowanie metod łagodzenia objawów, rehabilitację fizyczną, zdrową dietę i unikanie nadmiernego obciążania urazowej kończyny.

Jak zabandażować skręconą kostkę?

Skręconą kostkę można zabandażować za pomocą elastycznego bandaża, który zapewni dodatkowe wsparcie i stabilizację stawu. Pamiętaj, aby nie zaciskać bandaża zbyt mocno, bo to może hamować krążenie krwi.

Podsumowanie

Skręcenie stawu skokowego to bolesna kontuzja, która może znacząco utrudnić codzienne funkcjonowanie. Jednak odpowiednia diagnoza, pierwsza pomoc, leczenie oraz rehabilitacja mogą przyspieszyć proces gojenia i przywrócić pełną sprawność stawu. W przypadku poważniejszych urazów zaleca się konsultację z lekarzem ortopedą, który zaplanuje odpowiednie leczenie i rehabilitację dostosowaną do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Bibliografia:

Kaźmierczak U., Kwiatkowski Sz., Radzimińska A., Strojek K., Weber-Rajek M.a, Zukow W.. Conservative treatment of ankle sprain according to a recent literature. Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(3):117-142. http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs/article/view/4223 [Dostęp: 2.05.2024]

Pedrycz A.Frąckiewicz M., Cichacz B. i wsp., Urazy w obrębie stawu skokowego. Diagnostyka, profilaktyka, leczenie operacyjne, „Journal of Polish Hyperbaric Medicine and Technology Society” 2014, t. 49, nr 4, s. 51–58.

S. Kaźmierczak-Łukaszewicz, Zachowawcze leczenie urazów stawu skokowego, „Praktyczna Ortopedia i Traumatologia” 2019, https://www.praktyczna-ortopedia.pl/artykul/zachowawcze-leczenie-urazow-stawu-skokowego [dostęp: 2.05.11.2024].

Brzezińska P., Mieszkowski J.P., Kompleksowe postępowanie fizjoterapeutyczne w skręceniu stawu skokowego, https://apcz.umk.pl/JEHS/article/view/2989 [Dostęp: 2.05.2024]

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

min

Urazy stawu skokowego - jak mogą wpłynąć na nasze umiejętności motoryczne i jak je leczyć?

Czytaj dalej
Czym są złamania przeciążeniowe, jak do nich dochodzi i jak się przed nimi chronić?
Czym są złamania przeciążeniowe, jak do nich dochodzi i jak się przed nimi chronić?
05. 04. 2024

Złamania przeciążeniowe stanowią istotny problem zdrowotny, szczególnie wśród sportowców. Te bolesne uszkodzenia są wynikiem przeciążenia kości. Rozwijają się stopniowo, przez co niepostrzeżenie prowadzą do poważnych komplikacji. Jak im zapobiegać?

Co to jest złamanie zmęczeniowe?

Złamanie zmęczeniowe, znane również jako złamanie przeciążeniowe to rodzaj złamania kości, które nie wynika z jednorazowego, gwałtownego urazu, ale z powtarzalnego, chronicznego przeciążenia kości. Jeśli na kość działa ciągły nacisk lub obciążenie przekraczające jej aktualną zdolność do adaptacji i regeneracji, może dojść do mikrouszkodzeń, które z czasem ewoluują w pełne złamanie zmęczeniowe.

Tego rodzaju złamania dotyczą najczęściej kości regularnie obciążonych podczas aktywności fizycznych. Przykładami mogą być kości stóp i kość piszczelowa, które są narażone na urazy w wyniku biegania, skakania czy długotrwałego marszu, szczególnie na twardym podłożu. Sportowcy, tancerze, żołnierze, czy nawet osoby długo stojące w pracy znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka. Inną często uszkodzoną w ten sposób częścią ciała jest miednica, szczególnie u osób uprawiających sporty związane z obciążeniem bioder takie jak bieganie czy gimnastyka.

Złamanie zmęczeniowe — czy można chodzić z takim złamaniem?

Odpowiedź na pytanie, czy można chodzić ze złamaniem zmęczeniowym, zależy m.in. od lokalizacji złamania, jego nasilenia oraz ogólnego stanu zdrowia. Choć technicznie możliwe jest chodzenie z niektórymi rodzajami złamań zmęczeniowych, to zaleca się tego bez konsultacji z lekarzem. Nieodpowiednie obciążanie kości może prowadzić do pogłębienia urazu i wydłużenia czasu potrzebnego na gojenie. 

Zazwyczaj lekkie złamania zmęczeniowe mogą umożliwić pewien poziom mobilności, ale ważne, aby unikać wszelkich czynności, które zwiększają ból lub dyskomfort. Niektóre złamania zmęczeniowe, na przykład te w kościach stopy lub piszczeli, mogą jednak uczynić chodzenie bardzo bolesnym lub nawet niemożliwym. Natomiast złamania w mniej obciążonych obszarach, takich jak ręka, zazwyczaj nie wpływają na zdolność chodzenia.

Złamania zmęczeniowe — przyczyny

Złamania zmęczeniowe wynikają głównie z nadmiernego obciążenia kości, które przekracza ich zdolność do szybkiego naprawiania mikrouszkodzeń wynikających z codziennej aktywności. Mechanizm ich powstawania jest złożony i związany z niewystarczającą reakcją kości na zwiększone wymagania biomechaniczne. Choć przyczyny mogą być różnorodne, kilka kluczowych czynników zwykle przewija się w kontekście występowania tych urazów. Są to:

nadmierne obciążenie bez odpowiedniego odpoczynku,

niewłaściwa technika podczas wykonywania aktywności fizycznych,

nieodpowiednie warunki środowiskowe i sprzętowe,

niedobory składników odżywczych, takich jak wapń czy witamina D oraz osteoporoza,

nagły wzrost częstotliwości uprawiania aktywności fizycznej.

Złamanie zmęczeniowe — objawy

Złamania zmęczeniowe charakteryzują się powolnym rozwojem i często subtelnością symptomów, dlatego mogą być trudne do zidentyfikowania na wczesnym etapie. Objawy jednak stopniowo się nasilają i w końcu doprowadzają do urazu. Najbardziej charakterystyczne symptomy złamań zmęczeniowych to:

stopniowo nasilający się ból, który utrzymuje się nawet pomimo odpoczynku,

obrzęk w okolicy dotkniętej złamaniem,

wrażliwość na dotyk,

zmiana w sposobie chodzenia lub postawie,

ograniczona zdolność do wykonywania typowych aktywności.

Złamanie zmęczeniowe — leczenie i diagnoza

Pierwszym krokiem w diagnostyce złamań zmęczeniowych jest szczegółowy wywiad medyczny, który obejmuje pytania o rodzaj i poziom aktywności fizycznej, historię urazów oraz obecność bólu i innych objawów.

Następnie lekarz przeprowadza badanie fizykalne, skupiając się na obszarze, gdzie występują objawy. Szuka oznak bólu przy ucisku, obrzęku oraz zmian w sposobie chodzenia lub postawie.

Specjalista może zlecić także wykonanie badań obrazowych takich jak RTG, rezonans magnetyczny (MRI) czy tomografię komputerową (CT).

Jak leczyć złamania zmęczeniowe? Najczęściej ortopeda zaleca:

odpoczynek i unikanie aktywności, która mogła przyczynić się do urazu;

stopniowe wprowadzanie aktywności fizycznej;

leczenie farmakologiczne lekami przeciwbólowymi, takimi jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które mogą być stosowane do kontroli bólu i redukcji stanu zapalnego;

rehabilitację, która pomaga wzmocnić mięśnie i poprawić mobilność; 

wsparcie dietetyczne, w tym suplementacja wapniem i witaminą D.

Złamanie przeciążeniowe — rehabilitacja i zapobieganie

W zapobieganiu złamaniom przeciążeniowym oraz minimalizowaniu ryzyka wystąpienia tego typu złamań pomogą:

stopniowe zwiększanie intensywności i objętości treningu, aby umożliwić organizmowi dostosowanie się do nowych wymagań bez przeciążenia;

używanie odpowiedniej techniki podczas aktywności fizycznych;

dobór odpowiedniego sprzętu i akcesoriów sportowych, które są odpowiednio dopasowane i zapewniają właściwą amortyzację;

utrzymywanie zdrowej diety bogatej w składniki odżywcze, które wspierają zdrowie kości, takie jak wapń i witamina D;

zapewnienie ciału czasu na regenerację po wysiłku;

regularne badania kontrolne.

Rehabilitacja złamań przeciążeniowych

Pierwszym i podstawowym elementem rehabilitacji jest unikanie aktywności, która spowodowała uraz, co pozwala na naturalny proces gojenia kości. 

W niektórych przypadkach konieczne może być użycie ortezy lub innych stabilizatorów, które pomagają odciążyć dotknięty urazem obszar.

Po ustąpieniu ostrych objawów można rozpocząć fizjoterapię, która umożliwia stopniowy powrót do pełnej sprawności.

Terapia obejmuje ćwiczenia wzmacniające, rozciągające i poprawiające zakres ruchu. 

Natomiast powrót do pełnej aktywności powinien odbywać się stopniowo, pod nadzorem specjalisty, który oceni gotowość organizmu do wznowienia treningów.

Złamanie zmęczeniowe — czas gojenia

Czas gojenia złamania zmęczeniowego może być różny, wpływa na niego zarówno jego umiejscowienie, nasilenie, jak i ogólny stan zdrowia. Przykładowo, zazwyczaj złamania zmęczeniowe kości śródstopia mogą potrzebować od 6 do 8 tygodni na wyleczenie, podczas gdy złamania piszczeli mogą wymagać od 3 do 6 miesięcy.

Lżejsze złamania, które są wcześnie zdiagnozowane i odpowiednio leczone, mogą goić się szybciej. 

Bardziej poważne złamania, które obejmują większą część kości lub te, które zostały zdiagnozowane późno, mogą natomiast wymagać więcej czasu na gojenie.

Istotnym czynnikiem wpływającym na czas gojenia jest całkowite unikanie aktywności, która mogłaby obciążać uszkodzoną kość oraz odpowiednia dieta. Natomiast choroby przewlekłe, takie jak osteoporoza, mogą opóźniać gojenie.

Podsumowanie

Złamania przeciążeniowe, czyli inaczej złamania zmęczeniowe, są poważnym zagrożeniem dla osób aktywnie uczestniczących w różnego rodzaju aktywnościach fizycznych. W przypadku wystąpienia złamania przeciążeniowego należy natychmiast zrezygnować z aktywności fizycznej, aby umożliwić kościom regenerację. Natomiast rehabilitacja musi być prowadzona pod nadzorem specjalistów i obejmować ćwiczenia wzmacniające, rozciągające oraz terapię manualną, aby przywrócić pełną funkcjonalność i uniknąć przyszłych kontuzji. 

Bibliografia:

Patel R. D., Stress fractures: diagnosis and management in the primary care settings, “Pediatr Clin N Am” 2010, nr 81, s. 9–27. 

Mazurek M., Jabłoński Sz., Gawroński W., Złamania zmęczeniowe – znaczenie przerwy w aktywności fizycznej w ich zapobieganiu: studium przypadków w praktyce poradni medycyny sportowej, Medicina Sprtiva Practica, vol. 19, 2, 2018.  

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

min

Przeciążenia stawów mogą doprowadzić do ich złamań. Jak do nich dochodzi i jak się przed nimi chronić?

Czytaj dalej
Złamania kości – jakie są ich rodzaje? 
Złamania kości – jakie są ich rodzaje? 
29. 03. 2024

Złamanie kości, które może być wynikiem bezpośredniego uderzenia, upadku, wypadku lub choroby znacząco wpływa na jakość życia. Podpowiadamy, jak udzielić pierwszej pomocy podczas złamania oraz jak diagnozować i leczyć urazy kości.  

Rodzaje złamań kości

Złamania można klasyfikować na różne sposoby w zależności od ich charakterystyki, przyczyny oraz skutków dla tkanki kostnej i otaczających tkanek. Najczęściej dzielimy je na:

Złamania proste – cechują się jednolitym pęknięciem kości bez uszkodzenia skóry. Są stosunkowo łatwe w leczeniu i zazwyczaj nie wymagają interwencji chirurgicznej,

Złamania skomplikowane – występują, gdy złamana kość uszkadza otaczające tkanki, naczynia krwionośne lub nerwy. Często wymagają skomplikowanego leczenia, w tym operacji, by naprawić szkody i uniknąć poważnych komplikacji,

Złamania zamknięte – skóra nad złamaniem pozostaje nienaruszona, co zmniejsza ryzyko infekcji. Wymaga jednak dokładnej diagnozy, by ocenić stopień uszkodzenia kości,

Złamania otwarte – kość przebija skórę, tworząc otwartą ranę. Taki typ złamania niesie za sobą wysokie ryzyko infekcji i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej,

Złamania ze zwichnięciem – są to złamania, w których dochodzi nie tylko do pęknięcia kości, ale również do przemieszczenia fragmentów kości względem siebie, co często wiąże się ze zwichnięciem w stawie. Leczenie takich złamań jest bardziej skomplikowane i często wymaga interwencji chirurgicznej,

Złamania zmiażdżeniowe – charakteryzują się zniszczeniem i zmiażdżeniem tkanki kostnej, często występując w wyniku silnego nacisku, jak np. w wypadkach drogowych. Mogą dotyczyć różnych części ciała, ale szczególnie narażone są kości kręgosłupa i kończyn,

Złamania patologiczne – są to złamania, które występują w kościach osłabionych przez inne choroby, takie jak osteoporoza czy nowotwory kości. Nie wymagają zazwyczaj dużego urazu, by doszło do złamania.

Objawy złamania kości 

Rozpoznanie złamania kości często opiera się na zestawie charakterystycznych objawów, które mogą się różnić w zależności od lokalizacji i rodzaju złamania. Jednak istnieją pewne wspólne sygnały, na które warto zwrócić uwagę. Oto najbardziej typowe objawy złamania kości.

Ból – może być ostry, przeszywający, nasilający się przy próbie poruszenia poszkodowaną kończyną lub dotknięciu obszaru złamania. 

Deformacja – kończyna lub dotknięty obszar mogą wyglądać na nienaturalnie zagięty albo wykrzywiony, co jest wyraźnym znakiem, że kość została złamana i przemieszczona. 

Obrzęk i zasinienie – wokół miejsca złamania często pojawia się obrzęk, który może rozwinąć się szybko po urazie. Obrzękowi czasem towarzyszy zasinienie lub zaczerwienienie skóry, wynikające z krwawienia podskórnego i reakcji zapalnej organizmu na uraz.

Utrata funkcji kończyny – poszkodowany może mieć trudności z poruszaniem się, nie być w stanie unieść ciężaru lub wykonywać ruchów, które były możliwe przed urazem. 

Nieprawidłowa ruchomość – w przypadku niektórych złamań, szczególnie złamań otwartych lub skomplikowanych, może dojść do nieprawidłowej ruchomości w miejscu, gdzie zazwyczaj nie występują stawy. Jest to sygnał, że kość została złamana w sposób, który pozwala jej fragmentom przemieszczać się w sposób nienaturalny.

Na czym polega pierwsza pomoc w przypadku złamania kości?

Poniżej przedstawiamy najważniejsze kroki, które należy podjąć w przypadku podejrzenia złamania kości.

Złamanie zamknięte

Oceń sytuację i zabezpiecz miejsce wypadku.

Stabilizuj złamaną kończynę, używając dostępnych środków (np. deski, gałęzie, rolowane czasopisma), aby unieruchomić obszar powyżej i poniżej miejsca złamania. Staraj się nie przemieszczać kończyny więcej, niż jest to konieczne.

Pomóż poszkodowanemu zająć najbardziej komfortową pozycję, zwracając uwagę, aby nie wywierać ciśnienia na złamaną kończynę.

Zadzwoń po pogotowie ratunkowe lub zapewnij transport do najbliższego szpitala.

Obserwuj poszkodowanego w przypadku wystąpienia wstrząsu lub innych komplikacji, takich jak utrata przytomności, trudności z oddychaniem czy bladość skóry.

Co zrobić przy złamaniu otwartym?

Zabezpiecz miejsce wypadku i oceń sytuację. 

Użyj czystego opatrunku lub bandaża do delikatnego przykrycia rany, aby zmniejszyć ryzyko infekcji. Nie próbuj czyścić rany ani wkładać wystających kości do środka.

Unieruchom obszar wokół złamania, starając się nie wywierać bezpośredniego nacisku na ranę. Użyj improwizowanych szyn lub opatrunków stabilizujących kończynę.

Jeśli występuje obfite krwawienie, delikatnie dociskaj czysty bandaż lub materiał bezpośrednio dookoła rany, unikając nacisku na miejsce złamania.

Wezwij pomoc medyczną lub przetransportuj poszkodowanego do szpitala.

Monitoruj funkcje życiowe poszkodowanego, zapewniając wsparcie i komfort do czasu przybycia pomocy medycznej.

W obu przypadkach ważne jest, aby nie podawać poszkodowanemu jedzenia ani picia, jeśli istnieje możliwość, że będzie wymagał operacji. Należy również pamiętać, że złamania mogą powodować intensywny ból oraz stres, dlatego wsparcie psychiczne i zachowanie spokoju mają istotne znaczenie dla zapewnienia poszkodowanemu najlepszej opieki do czasu przybycia profesjonalnej pomocy medycznej.

Diagnostyka złamanych kości

Najważniejsze metody diagnostyczne stosowane w przypadku podejrzenia złamania kości to:

badanie fizykalne przeprowadzone przez lekarza,

RTG,

CT (tomografia komputerowa),

MRI (rezonans magnetyczny).

Leczenie złamań kości

Leczenie złamań kości to nie tylko złączenie złamanej kości i przywrócenie jej prawidłowej funkcji, ale również minimalizacja bólu i dyskomfortu oraz zapobieganie długoterminowym powikłaniom. Do głównych metod leczenia stosowanych w przypadku złamań kości należą:

Unieruchomienie opatrunkiem gipsowym, szyną, stabilizatorem lub ortezą, 

Operacja – jest konieczna, aby ustawić złamaną kość w prawidłowej pozycji i stabilizować ją za pomocą metalowych elementów, takich jak śruby, płytki, druty czy pręty, 

Rehabilitacja – rozpoczyna się już w pierwszych dniach po urazie lub operacji. Program rehabilitacyjny jest indywidualnie dostosowany do pacjenta i może obejmować ćwiczenia fizjoterapeutyczne, masaż, terapię manualną oraz inne metody wspomagające proces leczenia, 

Leczenie farmakologiczne – łagodzi ból i zapalenia. Do najczęściej przepisywanych należą leki przeciwbólowe, przeciwzapalne niesteroidowe (NLPZ) oraz środki wspomagające proces gojenia kości. W przypadku złamań otwartych lub ryzyka infekcji zaleca się antybiotyki.

Złamanie kości – jak długo się zrasta? Etapy gojenia złamanej kości 

Proces gojenia złamanej kości rozpoczyna się od fazy zapalnej, gdzie obrzęk i skrzep krwi wokół urazu inicjują regenerację. 

Następnie, w fazie tworzenia zrostu kostnego, organizm buduje miękki kalus, który stabilizuje kość –  w tym czasie unieruchomienie jest kluczowe. 

Miękki kalus stopniowo twardnieje w fazie kostnienia, przywracając kości wytrzymałość przez okres od kilku tygodni do kilku miesięcy. 

W końcowej fazie remodelingu twardy kalus jest zastępowany przez normalną tkankę kostną, co przywraca naturalną strukturę i funkcję kości. Ten etap może trwać nawet kilka lat, jednak większość funkcji kończyny zostaje przywrócona znacznie wcześniej.

Jak wspomagać proces gojenia i zrostu kości?

Ściśle przestrzegaj zaleceń lekarza dotyczących unieruchomienia złamanego obszaru. 

Spożywaj pokarmy bogate w wapń, witaminę D i magnez, co przyspiesza proces gojenia. 

Rzuć palenie.

Daj swojemu ciału czas na odpoczynek. 

Po zaleceniu przez lekarza rozpocznij fizjoterapię. 

Utrzymuj zdrową wagę.

Powikłania po złamaniach kości 

Powikłania po złamaniach kości mogą wpływać na proces gojenia i ogólny wynik leczenia. Jakie są najczęstsze powikłania występujące po złamaniach kości? To m.in.:

Zakażenia bakteryjne,

Zaburzenia zrostu kości,

Zespół ciasnoty przedziałów – jest to stan, w którym zwiększone ciśnienie wewnątrz zamkniętej przestrzeni anatomicznej (przedziału mięśniowego) uciska na mięśnie, naczynia krwionośne i nerwy. Może to prowadzić do trwałego uszkodzenia tkanek i wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej,

Zrosty i przykurcze stawowe, które są wynikiem niewłaściwej rehabilitacji,

Rozwój lub pogłębienie osteoporozy;

Zespół bolesnego zrostu kości – charakteryzuje się silnym bólem, obrzękiem, zmianami w kolorze skóry i zaburzeniami funkcji kończyny. Wymaga kompleksowego leczenia, w tym leków przeciwbólowych, fizjoterapii i wsparcia psychologicznego.

Co to jest złamanie oraz jakie są rodzaje złamań – podsumowanie

Złamania kości są poważnymi urazami, które wymagają odpowiedniego i często długotrwałego leczenia. Kluczowym aspektem jest szybka i dokładna diagnoza, która umożliwia wdrożenie odpowiedniej terapii i minimalizowanie ryzyka powikłań. Prawidłowo przeprowadzona pierwsza pomoc, precyzyjnie dostosowane leczenie oraz skoncentrowana na pacjencie rehabilitacja mająca na celu wzmocnienie kości po złamaniu, są fundamentami skutecznego procesu leczenia złamań kości.

Bibliografia:

pod redakcją Andrzeja Szczeklika i Piotra Gajewskiego, Choroby wewnętrzne – kompendium, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna 2009.

pod redakcją Damiana Kusza, Kompendium ortopedii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2009.

pod red. prof. dr hab. med. Henryka Zwierzchowskiego, Zarys ortopedii, traumatologii i rehabilitacji narządu ruchu, Wydawnictwo Akademia Medyczna, Łódź 1995.

pod redakcją Juliusza Jakubaszki, ABC postępowania w urazach, Wydawnictwo Medyczne Górnicki 2008, wydanie polskie.

prof. dr hab. med. Tomasz Żuk, dr hab. med. Artur Dziak, dr med. Andrzej Gusta, Podstawy ortopedii i traumatologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2001.

prof. dr hab. med. Tadeusz Szymon Gaździk, Ortopedia i traumatologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2005.

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

min

Złamanie kości to bardzo bolesny i poważny uraz. Jakie są ich rodzaje i jak im zapobiegać?

Czytaj dalej