Czym jest ostroga piętowa i do czego prowadzi jej nieleczenie?
Czym jest ostroga piętowa i do czego prowadzi jej nieleczenie?
02. 02. 2024
min
Ostroga piętowa to schorzenie stóp, które może znacząco wpłynąć na nasze codzienne życie. Podpowiadamy, dlaczego nie warto lekceważyć jej objawów oraz jak sobie radzić z bólem w okolicach pięty.
Czym jest ostroga piętowa?
Ostroga piętowa to schorzenie w obrębie stopy, które charakteryzuje się obecnością twardego, stożkowatego lub kolczastego wyrostka kostnego(ostrogi) na kości piętowej. Wyrostek ten jest wynikiem przewlekłego stanu zapalnego i degeneracyjnego w okolicach więzadeł i ścięgien, zwykle w rejonie przyśrodkowym nasady pięty. Sama ostroga może nie powodować bólu. Dolegliwości często wiążą się ze współistniejącymi zmianami w rozcięgnie podeszwowym, np. jego zapaleniem. Ostroga piętowa występuje częściej u osób w wieku średnim i starszym, choć może dotknąć również młodszych pacjentów. Schorzenie może występować w jednej lub obu stopach.
Wyrostki kostne mogą mieć różne rozmiary i kształty, ale są zazwyczaj zlokalizowane w obszarze, gdzie przyczepiają się ścięgna mięśni wokół stopy. W zależności od lokalizacji ostrogi na kości piętowej i jej charakterystyki wyróżnia się kilka rodzajów ostrogi piętowej.
Ostroga piętowa dolna (plantarna)
To najczęstszy rodzaj ostrogi piętowej – wyrostek kostny skierowany jest w kierunku podeszwy stopy, w okolicach przyśrodkowej nasady pięty.
Objawy: ból pod piętą, który może być szczególnie odczuwalny podczas pierwszych kroków po przebudzeniu (ból poranny) oraz po dłuższym chodzeniu lub staniu.
Ostroga piętowa górna (dorsalna)
Jest to mniej powszechny rodzaj ostrogi piętowej – wyrostek kostny skierowany jest w kierunku grzbietowej strony stopy, w okolicach nasady pięty.
Objawy: ból w okolicach grzbietu stopy, który może nasilać się podczas ruchu i chodzenia.
Ostroga piętowa boczna (medialna lub lateralna)
To rzadka forma ostrogi piętowej – wyrostek kostny występuje w okolicy bocznego lub przyśrodkowego brzegu pięty.
Objawy: ból w okolicach bocznego lub przyśrodkowego brzegu pięty, który nasila się przez nacisk lub obciążenie stopy.
Przyczyny ostrogi piętowej
Ostroga na stopach może pojawić się z różnych powodów, do najczęstszych przyczyn należą:
przeciążenie stopy, które często jest spowodowane długotrwałym staniem lub chodzeniem po twardym podłożu;
noszenie niewłaściwego obuwia, szczególnie butów o ciasnym przodzie, szpilek i butów na obcasach, które nie zapewniają odpowiedniego wsparcia dla stopy;
zaburzenia biomechaniczne stopy, takie jak płaskostopie lub stopa szpotawa;
cukrzyca;
nadwaga i otyłość;
inne czynniki ryzyka takie jak wiek, płeć (kobiety są bardziej podatne), genetyka i aktywność fizyczna.
Ostroga piętowa – objawy
Rozpoznanie ostrogi piętowej ma wpływ na skuteczne leczenie i zapobieganie dalszym komplikacjom, dlatego warto poznać typowe objawy ostrogi piętowej. Są to:
ból pod piętą – może być odczuwany jako ostry, kłujący lub palący i może utrzymywać się przez większość dnia. Często nasila się podczas stawania na nodze po dłuższym okresie spoczynku, np. rano po przebudzeniu (ból poranny);
ból nasilający się po długotrwałym chodzeniu lub staniu;
obrzęk i zaczerwienienie w okolicach pięty;
wzmożony ból po intensywnej aktywności fizycznej.
Ostroga piętowa – leczenie i profilaktyka
Wykonanie diagnostyki ostrogi piętowej pozwala na ustalenie odpowiedniej metody leczenia, która złagodzi ból i przywróci normalną funkcję stopy. W jaki sposób można zdiagnozować ostrogę piętową?
Wywiad medyczny i badanie fizykalne – lekarz przeprowadza wywiad z pacjentem, w którym zbiera informacje na temat rodzaju i intensywności bólu, jego lokalizacji oraz okoliczności, w których ból się nasila lub łagodzi. Badanie fizykalne obejmuje ocenę stopy i punktów bólu, ocenę biomechaniki stopy oraz sprawdzenie zakresu ruchu stawu skokowego.
RTG stopy – pozwala na wizualizację wyrostka kostnego na kości piętowej oraz określenie jego wielkości i kształtu.
Rezonans magnetyczny (MRI) – jest bardziej zaawansowaną metodą obrazowania, która może być używana w przypadkach trudniejszych do zdiagnozowania. Pozwala na dokładniejszą ocenę tkanek miękkich w okolicach stopy i ocenę ewentualnych uszkodzeń.
USG stopy – może być stosowane w celu oceny tkanek miękkich i ścięgien.
Jakie metody leczenia są skuteczne w przypadku ostrogi piętowej?
W celu leczenia dolegliwości najczęściej zalecona zostaje:
fizjoterapia – stretching oraz ćwiczenia wzmacniające staw skokowy;
stosowanie obuwia z odpowiednim wsparciem i amortyzacją stopy – buty powinny mieć odpowiednią szerokość i wysokość obcasa oraz elastyczną podeszwę;
miejscowy, nieinwazyjny zabieg – tzw. fala uderzeniowa;
chirurgiczne usunięcie ostrogi jest ostatecznością i stosuje się je w przypadkach, gdy inne metody leczenia nie przyniosły skutku, a ból i dyskomfort związane z ostrogą piętową są znaczące i utrudniają normalne funkcjonowanie pacjenta.
Ostrogi piętowe – profilaktyka
Regularne ćwiczenia wzmacniające mięśnie stopy oraz rozciągające mięśni łydki.
Utrzymywanie prawidłowej wagi ciała.
Unikanie intensywnej aktywności na twardym podłożu.
Regularne badania u specjalisty.
Do czego prowadzi nieleczenie ostrogi piętowej?
Nieleczona ostroga piętowa może prowadzić do różnych powikłań i utrudnień w życiu codziennym.
Jednym z pierwszych jej skutków jest ciągły ból i dyskomfort, które mogą znacząco wpłynąć na pogorszenie jakości życia.
Ból może stać się bardziej uciążliwy i utrudniać wykonywanie podstawowych czynności, takich jak chodzenie, stanie czy wchodzenie po schodach.
Osoby z ostrogą piętową często zaczynają unikać aktywności fizycznej z obawy przed nasileniem bólu. To prowadzi do spadku poziomu aktywności, co może mieć negatywny wpływ na ogólną kondycję fizyczną i zdrowie.
W zaawansowanych przypadkach ostrogi piętowej może dojść do powikłań, takich jak zerwanie ścięgna Achillesa lub zapalenie torebki stawowej stawu skokowego. Te powikłania mogą być bardziej skomplikowane oraz wymagać interwencji chirurgicznej.
Najczęściej zadawane pytania przez Pacjentów
1.
Kiedy ból pięty rano może oznaczać ostrogę piętową lub zapalenie rozcięgna?
Zapalenie rozcięgna podeszwowego można podejrzewać, gdy ból pod piętą jest najsilniejszy przy pierwszych krokach po przebudzeniu lub dłuższym odpoczynku, a następnie łagodnieje podczas chodzenia. Ostroga kostna może współwystępować z zapaleniem rozcięgna, ale sama narośl nie musi powodować bólu, a poranny ból nie potwierdza jej obecności – uwidacznia ją badanie RTG. Przyczynę dolegliwości ustala lekarz na podstawie wywiadu i badania stopy, a w razie potrzeby także badań obrazowych.
2.
Czy przy ostrodze piętowej zawsze trzeba wykonywać RTG?
Jeśli lekarz podejrzewa, że ból pięty ma związek z ostrogą piętową, może zlecić RTG, aby potwierdzić obecność narośli kostnej. Nie jest to jednak badanie konieczne u każdej osoby z bólem pięty – decyzja zależy od objawów oraz wyniku badania stopy. Zdjęcie pomaga również wykryć inne zmiany kostne, ale samo nie rozstrzyga, co powoduje dolegliwości.
3.
Czy przy bólu pięty można spacerować i normalnie pracować?
Przy łagodnym bólu pięty można spacerować i pracować, pod warunkiem że aktywność nie nasila dolegliwości. Warto skrócić spacery, a podczas pracy stojącej robić przerwy na siedząco i ograniczyć chodzenie po twardym podłożu. Pomocne jest obuwie z dobrą amortyzacją i podparciem stopy. Jeśli ból narasta lub powoduje utykanie, należy zmniejszyć obciążenie stopy i skonsultować się z lekarzem – może być potrzebna czasowa zmiana obowiązków lub przerwa w pracy.
4.
Jakich butów i aktywności lepiej unikać przy ostrodze piętowej?
Przy bolesnej ostrodze piętowej lepiej unikać zużytych butów oraz obuwia, które słabo amortyzuje piętę i nie zapewnia stopie podparcia. Na czas dolegliwości warto ograniczyć bieganie, skakanie i ćwiczenia z wielokrotnym uderzaniem stopami o twarde podłoże, zwłaszcza jeśli nasilają ból. Zamiast nich można wybrać pływanie lub spokojną jazdę na rowerze, o ile nie wywołują dolegliwości. O przeciążeniu może świadczyć również nasilenie bólu po aktywności, nawet jeśli podczas samego wysiłku pięta nie bolała.
5.
Kiedy ból pięty kwalifikuje się do leczenia zabiegowego?
Leczenie zabiegowe rozważa się, gdy ból pięty utrzymuje się mimo odpowiednio prowadzonego leczenia zachowawczego i utrudnia chodzenie lub pracę. Jeśli ćwiczenia, odciążenie i zmiana obuwia nie przynoszą poprawy, lekarz może zaproponować np. falę uderzeniową. Operacja jest ostatecznością – zwykle rozważa się ją dopiero po ok. 12 miesiącach nieskutecznego leczenia nieoperacyjnego [4]. Rodzaj zabiegu zależy od przyczyny bólu – nie zawsze konieczne jest usunięcie ostrogi kostnej.
6.
Czy ostrogę piętową można wyleczyć bez operacji?
Tak, u wielu osób leczenie bez operacji pozwala pozbyć się bólu pięty i wrócić do codziennej aktywności. Pomagają odpowiednio dobrane ćwiczenia, zmniejszenie przeciążeń oraz obuwie i wkładki odciążające bolesną okolicę. Narośl kostna pozostaje, ale ustąpienie dolegliwości nie zawsze wymaga jej usunięcia. Celem leczenia jest odzyskanie sprawności i komfortu chodzenia, a nie zniknięcie ostrogi ze zdjęcia RTG.
7.
Czy wkładki na ostrogę piętową muszą być wykonane na zamówienie?
Nie. Ulgę mogą przynieść także gotowe wkładki lub podpiętki amortyzujące piętę, dopasowane do stopy i obuwia. Wkładki wykonywane na zamówienie warto rozważyć, gdy gotowe nie zapewniają odpowiedniego podparcia lub występują deformacje stopy wymagające indywidualnego dopasowania. Wkładki są uzupełnieniem leczenia – nie zastępują ćwiczeń ani ograniczenia aktywności nasilających ból.
8.
Jakie objawy towarzyszące bólowi pięty wymagają pilnej konsultacji lekarskiej?
Pilnej konsultacji wymagają:
silny ból z dużym obrzękiem;
niemożność chodzenia lub stanięcia na palcach;
gorączka towarzysząca bólowi pięty;
nagłe dolegliwości po urazie, zwłaszcza jeśli był słyszalny trzask lub stopa zmieniła kształt.
Takich objawów nie należy przypisywać wyłącznie ostrodze – mogą wskazywać m.in. na złamanie, uszkodzenie ścięgna Achillesa lub zakażenie.
Nie ignoruj objawów ostrogi piętowej!
Ostroga piętowa nie jest schorzeniem, które można zignorować – osoby doświadczające jej objawów powinny niezwłocznie skonsultować się z ortopedą.
Źródła:
Postępowanie terapeutyczne w przypadku entezopatii rozcięgna podeszwowego, Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja.
Sudon-Szopińska I., Kwiatkowska B., Prochorec-Sobieszek M., Maśliński W., Enthesopathies and enthesitis. Part 1. Etiopathogenesis, Journal of Ultrasonography, 15/2015.
Uczciwek M., Metody fizjoterapeutyczne w leczeniu ostrogi piętowej i zapalenia rozcięgna podeszwowego – przegląd piśmiennictwa, Journal of Education, Health and Sport, 7/2017.
EuroMediCare to specjalistyczny szpital z przychodnią, działający od 2002 r. Oferuje nowoczesne metody diagnostyczne i operacyjne, ma cztery sale operacyjne i zapewnia komfortowy pobyt w pokojach z udogodnieniami.
EuroMediCare to zabiegowy szpital specjalistyczny z przychodnią.
Od 2002 roku zapewnia pacjentom z Wrocławia, Dolnego Śląska i całej Polski nowoczesne, małoinwazyjne metody diagnostyczne i operacyjne.
Dysponuje czterema klimatyzowanymi salami operacyjnymi, endoskopowymi oraz działem diagnostyki obrazowej. Pacjenci szpitala przebywają w 1, 2 lub 3 – osobowych pokojach z łazienkami, TV i dostępem do Internetu.