Na czym polega endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego? Przebieg zabiegu
Na czym polega endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego? Przebieg zabiegu
28. 02. 2025
Endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego, czyli częściowa endoproteza kolana, to procedura polegająca na wymianie uszkodzonego fragmentu stawu. Jest mniej inwazyjna od wstawiania protezy całkowitej. Co warto o niej wiedzieć?
Na czym polega endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego?
Kolano to największy staw w ludzkim ciele, który składa się z kości udowej i piszczelowej (między nimi znajdują się łąkotki) oraz rzepki, a także więzadeł i torebki stawowej. Dzięki współpracy tych wszystkich struktur kolano może przenosić duże obciążenia i zachowywać szeroki zakres ruchu. Czasami jednak wskutek toczącego się procesu chorobowego elementy stawu ulegają zniszczeniu lub zwyrodnieniu, a jedną z metod leczenia jest procedura chirurgiczna. W zależności od stopnia uszkodzeń wymienia się:
Cały staw (całkowita endoprotezoplastyka stawu kolanowego, czyli TKA, ang. Total Knee Arthroplasty),
Tylko jego część (jednoprzedziałowa endoprotezoplastyka stawu kolanowego, czyli UKA, ang. Unicompartmental Knee Arthroplasty).
W kolanie wyróżnia się trzy główne przedziały:
Przyśrodkowy (wewnętrzny),
Boczny (zewnętrzny),
Rzepkowo-udowy (pod rzepką).
Jednoprzedziałowa endoprotezoplastyka kolana najczęściej obejmuje przedział przyśrodkowy, ponieważ ten fragment stawu ulega najwcześniejszym i najbardziej nasilonym zmianom zwyrodnieniowym oraz uszkodzeniu. Jeśli jednak zniszczenie obejmuje stricte przedział boczny lub rzepkowo-udowy, protezoplastykę wykonuje się również w tych obszarach.
Wskazania i kwalifikacja do częściowej endoprotezy kolana
Wskazaniem do częściowej endoprotezy kolana jest ból oraz ograniczenie ruchomości, które wynikają z zaawansowanego procesu chorobowego (zazwyczaj reumatoidalnego zapalenia stawów) lub urazu (np. złamania) i nie reagują na leczenie zachowawcze (fizjoterapię, leki, zastrzyki dostawowe, zmianę stylu życia). Żeby jednak pacjent kwalifikował się do zabiegu, musi spełnić kilka warunków:
Zniszczenie obejmuje jeden przedział (w przeciwnym razie można wykonać endoprotezoplastykę dwuprzedziałową lub całkowitą),
Więzadła (zwłaszcza ACL, czyli więzadło krzyżowe przednie) są w dobrym stanie,
Nie ma zaawansowanych zmian zapalnych w pozostałych przedziałach,
Względnie zachowany zakres ruchu w stawie,
Ograniczony ból, który wskazuje na jednoprzedziałowe źródło dolegliwości,
Dobra korekcja osi kończyny.
Specjalista (lekarz ortopeda) kwalifikuje pacjenta na podstawie wywiadu i badania lekarskiego (ocena lokalizacji bólu, zakresu ruchu, stabilności więzadeł). Niezbędne są również badania obrazowe, m.in. RTG (również w obciążeniu i kilku projekcjach), ewentualnie rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa. Przeciwwskazania do zabiegu stanowią m.in. (każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji):
Aktywna infekcja,
Stan, który uniemożliwia późniejszą rehabilitację i rekonwalescencję,
Zaburzenia krzepliwości krwi.
Jak przebiega zabieg endoprotezoplastyki jednoprzedziałowej kolana?
Cały zabieg trwa zazwyczaj 1-2 godziny, a w części placówek można rozważyć wykonanie go w ramach tzw. chirurgii jednego dnia, oczywiście jeżeli pacjent spełnia kryteria. Nawet jeśli to niemożliwe, hospitalizacja po jednoprzedziałowej endoprotezoplastyce i tak trwa krócej niż po wstawieniu protezy całkowitej (ok. 1-3 dni). Jakie są etapy operacji? Niektóre procedury mogą różnić się w zależności od chorego i placówki, ale najczęściej wygląda to mniej więcej tak:
Znieczulenie pacjenta – ogólne lub od pasa w dół,
Wykonanie cięcia chirurgicznego, najczęściej w przedniej części kolana oraz odsłonięcie stawu,
Usunięcie uszkodzonych fragmentów kości i chrząstki,
Przygotowanie kości do wstawienia implantu (cementowego lub bezcementowego), który składa się z części metalowej i wkładu z tworzywa sztucznego (polietylenu),
Sprawdzenie dopasowania i stabilności protezy (czy jest dobrze osadzona, czy zapewnia stabilność w wyproście i w zgięciu),
Zamknięcie rany i założenie opatrunku, czasem również drenu.
Rehabilitacja i zalecenia po endoprotezoplastyce jednoprzedziałowej stawu kolanowego
Rehabilitacja po operacji jest niezbędna, żeby pacjent powrócił do pełnej sprawności. Zaleca się wstanie już w pierwszej dobie po zabiegu (oczywiście pod okiem specjalisty) oraz chodzenie przy pomocy balkonika, kul lub innych podpór. Fizjoterapia zaczyna się równie szybko – często następnego dnia po operacji. Na początku obejmuje kontrolę bólu, łagodzenie obrzęku, naukę chodzenia o kulach itp. Następnie wykonuje się ćwiczenia zwiększające zakres ruchu w kolanie i siłę mięśniową (szczególnie mięśnia czworogłowego uda).
Czy endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa kolana jest refundowana przez NFZ?
Endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego wchodzi w zakres świadczeń refundowanych przez NFZ, podobnie jak pełna protezoplastyka kolana. Ile się czeka na zabieg? To zależy od wielu czynników, m.in. regionu Polski, kontraktu placówki z NFZ, pilności przypadku czy konieczności przejścia kwalifikacji anestezjologicznej lub kardiologicznej (z powodu np. chorób współistniejących). Czas oczekiwania wynosi od kilku miesięcy do ponad roku.
Endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego – odpowiedzi na często zadawane pytania
Poniżej publikujemy wyjaśnienia kilku dodatkowych kwestii nurtujących pacjentów.
Ile po operacji kolana nie można chodzić? Mobilizacja jest zalecana jak najszybciej, często już pierwszego dnia po zabiegu. Na początku pacjent chodzi jednak z pomocą pracownika ochrony zdrowia oraz używa przyrządów ortopedycznych.
Jak długo dochodzi się po endoprotezie kolana? Kilka lub kilkanaście dni po zabiegu można wrócić do normalnych aktywności, do jazdy samochodem – po 2-4 tygodniach, a do uprawiania sportu (w umiarkowanym zakresie!) – po 6-12 tygodniach. Czas ten zależy głównie od stanu pacjenta i postępów w rehabilitacji.
Czy istnieje ryzyko, że w przyszłości konieczna będzie całkowita proteza kolana? Tak, choć przy odpowiedniej kwalifikacji i prawidłowym przebiegu rehabilitacji ryzyko jest stosunkowo niewielkie. Z czasem jednak mogą rozwinąć się zmiany zwyrodnieniowe w pozostałych przedziałach stawu albo wystąpić inne powikłania. Ewentualna wymiana protezy z częściowej na całkowitą jest technicznie możliwa.
Jakie powikłania mogą wystąpić po zabiegu? Ryzyko obejmuje m.in.: powikłania zakrzepowo-zatorowe, infekcje okołoprotezowe, uszkodzenie nerwów lub naczyń, obluzowanie implantów czy uczucie „nienaturalności” w kolanie. Jednak przy właściwej rehabilitacji i profilaktyce (np. farmakologicznej) powikłania zdarzają się rzadko.
Czy mogę uprawiać sport po częściowej endoprotezie kolana? Wielu pacjentów powraca do umiarkowanych aktywności (jazda na rowerze, pływanie, spacery, golf czy nawet bieganie o niewielkim nasileniu). Jednak uprawianie mocno obciążających sportów należy zawsze omówić z lekarzem.
Podsumowanie
Endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego jest nowoczesnym i mniej inwazyjnym rozwiązaniem dla pacjentów ze zmianami zwyrodnieniowymi ograniczonymi do jednego przedziału kolana. Odpowiednio przeprowadzona kwalifikacja, precyzyjny zabieg oraz dobrze prowadzona rehabilitacja pozwalają uzyskać bardzo dobre wyniki w zakresie łagodzenia bólu, poprawy ruchomości i jakości życia.
Endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego, czyli częściowa endoproteza kolana, to procedura polegająca na wymianie uszkodzonego fragmentu stawu. Jest mniej inwazyjna od wstawiania protezy całkowitej. Co warto o niej wiedzieć?
Na czym polega endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego?
Kolano to największy staw w ludzkim ciele, który składa się z kości udowej i piszczelowej (między nimi znajdują się łąkotki) oraz rzepki, a także więzadeł i torebki stawowej. Dzięki współpracy tych wszystkich struktur kolano może przenosić duże obciążenia i zachowywać szeroki zakres ruchu. Czasami jednak wskutek toczącego się procesu chorobowego elementy stawu ulegają zniszczeniu lub zwyrodnieniu, a jedną z metod leczenia jest procedura chirurgiczna. W zależności od stopnia uszkodzeń wymienia się:
Cały staw (całkowita endoprotezoplastyka stawu kolanowego, czyli TKA, ang. Total Knee Arthroplasty),
Tylko jego część (jednoprzedziałowa endoprotezoplastyka stawu kolanowego, czyli UKA, ang. Unicompartmental Knee Arthroplasty).
W kolanie wyróżnia się trzy główne przedziały:
Przyśrodkowy (wewnętrzny),
Boczny (zewnętrzny),
Rzepkowo-udowy (pod rzepką).
Jednoprzedziałowa endoprotezoplastyka kolana najczęściej obejmuje przedział przyśrodkowy, ponieważ ten fragment stawu ulega najwcześniejszym i najbardziej nasilonym zmianom zwyrodnieniowym oraz uszkodzeniu. Jeśli jednak zniszczenie obejmuje stricte przedział boczny lub rzepkowo-udowy, protezoplastykę wykonuje się również w tych obszarach.
Wskazania i kwalifikacja do częściowej endoprotezy kolana
Wskazaniem do częściowej endoprotezy kolana jest ból oraz ograniczenie ruchomości, które wynikają z zaawansowanego procesu chorobowego (zazwyczaj reumatoidalnego zapalenia stawów) lub urazu (np. złamania) i nie reagują na leczenie zachowawcze (fizjoterapię, leki, zastrzyki dostawowe, zmianę stylu życia). Żeby jednak pacjent kwalifikował się do zabiegu, musi spełnić kilka warunków:
Zniszczenie obejmuje jeden przedział (w przeciwnym razie można wykonać endoprotezoplastykę dwuprzedziałową lub całkowitą),
Więzadła (zwłaszcza ACL, czyli więzadło krzyżowe przednie) są w dobrym stanie,
Nie ma zaawansowanych zmian zapalnych w pozostałych przedziałach,
Względnie zachowany zakres ruchu w stawie,
Ograniczony ból, który wskazuje na jednoprzedziałowe źródło dolegliwości,
Dobra korekcja osi kończyny.
Specjalista (lekarz ortopeda) kwalifikuje pacjenta na podstawie wywiadu i badania lekarskiego (ocena lokalizacji bólu, zakresu ruchu, stabilności więzadeł). Niezbędne są również badania obrazowe, m.in. RTG (również w obciążeniu i kilku projekcjach), ewentualnie rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa. Przeciwwskazania do zabiegu stanowią m.in. (każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji):
Aktywna infekcja,
Stan, który uniemożliwia późniejszą rehabilitację i rekonwalescencję,
Zaburzenia krzepliwości krwi.
Jak przebiega zabieg endoprotezoplastyki jednoprzedziałowej kolana?
Cały zabieg trwa zazwyczaj 1-2 godziny, a w części placówek można rozważyć wykonanie go w ramach tzw. chirurgii jednego dnia, oczywiście jeżeli pacjent spełnia kryteria. Nawet jeśli to niemożliwe, hospitalizacja po jednoprzedziałowej endoprotezoplastyce i tak trwa krócej niż po wstawieniu protezy całkowitej (ok. 1-3 dni). Jakie są etapy operacji? Niektóre procedury mogą różnić się w zależności od chorego i placówki, ale najczęściej wygląda to mniej więcej tak:
Znieczulenie pacjenta – ogólne lub od pasa w dół,
Wykonanie cięcia chirurgicznego, najczęściej w przedniej części kolana oraz odsłonięcie stawu,
Usunięcie uszkodzonych fragmentów kości i chrząstki,
Przygotowanie kości do wstawienia implantu (cementowego lub bezcementowego), który składa się z części metalowej i wkładu z tworzywa sztucznego (polietylenu),
Sprawdzenie dopasowania i stabilności protezy (czy jest dobrze osadzona, czy zapewnia stabilność w wyproście i w zgięciu),
Zamknięcie rany i założenie opatrunku, czasem również drenu.
Rehabilitacja i zalecenia po endoprotezoplastyce jednoprzedziałowej stawu kolanowego
Rehabilitacja po operacji jest niezbędna, żeby pacjent powrócił do pełnej sprawności. Zaleca się wstanie już w pierwszej dobie po zabiegu (oczywiście pod okiem specjalisty) oraz chodzenie przy pomocy balkonika, kul lub innych podpór. Fizjoterapia zaczyna się równie szybko – często następnego dnia po operacji. Na początku obejmuje kontrolę bólu, łagodzenie obrzęku, naukę chodzenia o kulach itp. Następnie wykonuje się ćwiczenia zwiększające zakres ruchu w kolanie i siłę mięśniową (szczególnie mięśnia czworogłowego uda).
Czy endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa kolana jest refundowana przez NFZ?
Endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego wchodzi w zakres świadczeń refundowanych przez NFZ, podobnie jak pełna protezoplastyka kolana. Ile się czeka na zabieg? To zależy od wielu czynników, m.in. regionu Polski, kontraktu placówki z NFZ, pilności przypadku czy konieczności przejścia kwalifikacji anestezjologicznej lub kardiologicznej (z powodu np. chorób współistniejących). Czas oczekiwania wynosi od kilku miesięcy do ponad roku.
Endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego – odpowiedzi na często zadawane pytania
Poniżej publikujemy wyjaśnienia kilku dodatkowych kwestii nurtujących pacjentów.
Ile po operacji kolana nie można chodzić? Mobilizacja jest zalecana jak najszybciej, często już pierwszego dnia po zabiegu. Na początku pacjent chodzi jednak z pomocą pracownika ochrony zdrowia oraz używa przyrządów ortopedycznych.
Jak długo dochodzi się po endoprotezie kolana? Kilka lub kilkanaście dni po zabiegu można wrócić do normalnych aktywności, do jazdy samochodem – po 2-4 tygodniach, a do uprawiania sportu (w umiarkowanym zakresie!) – po 6-12 tygodniach. Czas ten zależy głównie od stanu pacjenta i postępów w rehabilitacji.
Czy istnieje ryzyko, że w przyszłości konieczna będzie całkowita proteza kolana? Tak, choć przy odpowiedniej kwalifikacji i prawidłowym przebiegu rehabilitacji ryzyko jest stosunkowo niewielkie. Z czasem jednak mogą rozwinąć się zmiany zwyrodnieniowe w pozostałych przedziałach stawu albo wystąpić inne powikłania. Ewentualna wymiana protezy z częściowej na całkowitą jest technicznie możliwa.
Jakie powikłania mogą wystąpić po zabiegu? Ryzyko obejmuje m.in.: powikłania zakrzepowo-zatorowe, infekcje okołoprotezowe, uszkodzenie nerwów lub naczyń, obluzowanie implantów czy uczucie „nienaturalności” w kolanie. Jednak przy właściwej rehabilitacji i profilaktyce (np. farmakologicznej) powikłania zdarzają się rzadko.
Czy mogę uprawiać sport po częściowej endoprotezie kolana? Wielu pacjentów powraca do umiarkowanych aktywności (jazda na rowerze, pływanie, spacery, golf czy nawet bieganie o niewielkim nasileniu). Jednak uprawianie mocno obciążających sportów należy zawsze omówić z lekarzem.
Podsumowanie
Endoprotezoplastyka jednoprzedziałowa stawu kolanowego jest nowoczesnym i mniej inwazyjnym rozwiązaniem dla pacjentów ze zmianami zwyrodnieniowymi ograniczonymi do jednego przedziału kolana. Odpowiednio przeprowadzona kwalifikacja, precyzyjny zabieg oraz dobrze prowadzona rehabilitacja pozwalają uzyskać bardzo dobre wyniki w zakresie łagodzenia bólu, poprawy ruchomości i jakości życia.
EuroMediCare to specjalistyczny szpital z przychodnią, działający od 2002 r. Oferuje nowoczesne metody diagnostyczne i operacyjne, ma cztery sale operacyjne i zapewnia komfortowy pobyt w pokojach z udogodnieniami.
EuroMediCare to zabiegowy szpital specjalistyczny z przychodnią.
Od 2002 roku zapewnia pacjentom z Wrocławia, Dolnego Śląska i całej Polski nowoczesne, małoinwazyjne metody diagnostyczne i operacyjne.
Dysponuje czterema klimatyzowanymi salami operacyjnymi, endoskopowymi oraz działem diagnostyki obrazowej. Pacjenci szpitala przebywają w 1, 2 lub 3 – osobowych pokojach z łazienkami, TV i dostępem do Internetu.