Zmiany zwyrodnieniowe stawów powszechnie kojarzą się z dolegliwościami seniorów, jednak wiele z nich dotyka również młodsze osoby. Przykładem takiego problemu jest paluch sztywny – schorzenie, które powoduje ból i trudności z chodzeniem. 

Czym jest paluch sztywny?

Sztywny paluch (hallux rigidus, hallux limitus) to schorzenie charakteryzujące się sztywnością i ograniczeniem ruchomości dużego palca u stopy, zwłaszcza w stawie śródstopno-paliczkowym. Jest to rodzaj artrozy, która dotyka stawu między pierwszą kością śródstopia a paliczkami palucha.

Choroba dotyka najczęściej osoby po 50 roku życia, jednak z problemem tym często borykają się również młodsi, nawet 30-latkowie. Jeśli więc u kogoś pojawią się niepokojące objawy, np. ból dużego palca w stopie czy trudności z chodzeniem,  to nie można ich bagatelizować. Najlepiej od razuskontaktować się ze specjalistą, szczególnie że paluch sztywny to schorzenie postępujące, więc w jego przypadku odpowiednio wczesna diagnoza i działania profilaktyczne mają kluczowe znaczenie dla jakości życia. 

Dowiedz się więcej, jak zdiagnozować i leczyć paluch sztywny.

Paluch sztywny – przyczyny

Sztywny paluch to schorzenie, które może mieć wiele różnych przyczyn. Bywa konsekwencją poważnego urazu stopy lub też serii tzw. mikrourazów, może też wynikać z nieprawidłowej budowy anatomicznej lub być problemem dziedzicznym. Staw śródstopno-paliczkowy może ponadto ulec deformacji w następstwie cukrzycy czy otyłości. To także pokłosie innych chorób stawów – głównie artretyzmu. Ponadto znane są również liczne związki między dną moczanową a problemami z chodzeniem.  

Wśród najczęstszych przyczyn palucha sztywnego wymienia się:

zapalenie stawów, w tym dnę moczanową i reumatoidalne zapalenie stawów,

zwyrodnienie stawów (artretyzm),

wady w budowie stóp, np. obniżone łuki stopy, nadmierne podwijanie się kostek, nieprawidłowy kształt powierzchni stawowej czy budowy głowy i kości śródstopia,

urazy i przeciążenia stopy (np. podczas intensywnych ćwiczeń, uprawiania sportów kontaktowych lub grupowych),

czynniki genetyczne (paluch sztywny u innych członków rodziny zwiększa ryzyko zachorowania).

Paluch sztywny – objawy

Wiele osób szczególnie w początkowej fazie choroby ignoruje objawy, palucha sztywnego, a pojawiające się dolegliwości zrzucane są na karb urazu, niedopasowanego obuwia czy przetrenowania. Mowa tutaj o bólu, obrzęku i zaczerwienieniu stawu śródstopno-paliczkowego, nasilających się podczas chodzenia i stania. Duży palec staje się coraz bardziej sztywny, a zakres jego ruchów coraz bardziej ograniczony – trudno nim poruszać i go zginać. 

Wraz z rozwojem choroby sztywny paluch zaczyna dokuczać także w stanie spoczynku, a do tego dochodzi trzeszczenie w stawie i pojawienie się przerostów kostnych, generujących trudności z zakładaniem obuwia. U osób z zaawansowanym stadium choroby często pojawia się ból w obrębie bioder, kolan i pleców, spowodowany zmianą sposobu chodzenia i utykaniem. W efekcie osoby dotknięte schorzeniem mają realne problemy zarówno z chodzeniem (nawet w spokojnym tempie i na krótkich dystansach), jak i schylaniem się czy kucaniem, ponieważ paluch aktywnie uczestniczy również w tych czynnościach.

Sztywny paluch – diagnoza i leczenie

Prawidłowe rozpoznanie palucha sztywnego i odpowiednio wczesne wdrożenie leczenia, z uwagi na postępowy charakter choroby, jest kluczowe dla jakości życia pacjenta. Dlatego też nawet przy niewielkim, ale permanentnym bólu dużego palca u stopy czy ograniczeniu jego ruchliwości warto zgłosić się do chirurga lub ortopedy. Specjalista przeprowadzi badanie fizykalne, sprawdzając zakres ruchów palucha, a także zleci wykonanie zdjęcia rentgenowskiego. W ten sposób będzie mógł określić postępy choroby, w tym obecność zapalenia stawów, narośli kostnych i innych nieprawidłowości.

Jeżeli schorzenie jest wykryte na wczesnym stadium, specjalista zazwyczaj rekomenduje leczenie zachowawcze:

noszenie odpowiedniego obuwia (z szerokimi noskami, o sztywnej, zaokrąglonej podeszwie),

stosowanie wkładek ortopedycznych lub ortez, stabilizujących stopę,

wprowadzenie ćwiczeń poprawiających ruchomość stopy i rozluźniających mięśnie,

stosowanie leków przeciwbólowych, w przypadku obrzęków – zimnych okładów,

kinesiotaping korekcyjny,

zabiegi falą uderzeniową.

Stosowanie się do powyższych zaleceń pozwala zminimalizować dokuczliwości i postępy choroby. Niestety nie we wszystkich przypadkach takie działanie jest wystarczające. Kiedy stan choroby jest zaawansowany, konieczne stają się bardziej zdecydowane kroki, takie jak operacja sztywnego palucha. 

Operacja sztywnego palucha

Leczenie chirurgiczne sztywnego palucha zaleca się, gdy ból i ograniczona ruchomość dużego palca uniemożliwiają normalne funkcjonowanie. Do operacji kwalifikują się również pacjenci ze znacznymi deformacjami stawu, wykazanymi podczas badania RTG. W każdym takim przypadku lekarz podejmuje decyzję indywidualnie, dobierając rodzaj zabiegu do potrzeb danej osoby. Jedną z częściej stosowanych operacji palucha sztywnego jest cheilektomia, polegająca na usunięciu narośli kostnych na grzbietowej powierzchni stawu. 

W bardziej zaawansowanych przypadkach rekomenduje się również inne zabiegi chirurgiczne, jak: 

artrodezę (usztywnienie stawu podstawno-paliczkowego),

osteotomię I kości śródstopia,

endoprotezoplastykę stawu MTP palucha,

artroplastykę resekcyjną Kellera.

Jeśli zmagasz się z problemami związanymi z paluchem sztywnym, warto skonsultować się z doświadczonym zespołem medycznym. W EuroMediCare oferujemy usługi diagnostyki, leczenia zachowawczego i operacji sztywnego palucha, które mogą pomóc poprawić jakość życia. Nie zwlekaj, skonsultuj się z nami i dowiedz się więcej na temat dostępnych opcji leczenia sztywnego palucha.

Źródła:

https://www.praktyczna-ortopedia.pl/artykul/rehabilitacja-po-operacji-artrodezy-stawu-mtp-i-w-leczeniu-zaawansowanej-postaci-palucha-sztywnego [dostęp: 11.01.2024]

https://www.praktycznafizjoterapia.pl/artykul/rehabilitacja-w-leczeniu-zachowawczym-palucha-sztywnego [dostęp: 11.01.2024]

https://doktoratyihabilitacje.gumed.edu.pl/attachment/attachment/84865/ROZPRAWA_L_Kuik.pdf [dostęp: 11.01.2024]

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

W ramach rozszerzenia oferty przedstawiamy nowy wymiar endoprotezoplastyki stawu biodrowego, która jest dostępna dla naszym pacjentom. Mowa o panewce DELTA Dual Mobility.

DELTA Dual Mobility – co zyskują nasi pacjenci?

Dzięki nowoczesnej panewce LIMA DELTA Dual Mobility nasi Pacjenci otrzymują:

większą stabilność złączeniową stawów

zwiększony zakres ruchu poprzez wykorzystanie najnowszych technologii medycyny endoprotetycznej

zmniejszenie efektu wyważania

mniejsze ryzyko zwichnięć (większy ang. Jump Distance – zastosowanie główek i panewek o większych średnicach zmniejsza ryzyko zwichnięć)

mniejsze zużycie komponentu panewkowego w stosunku do konwencjonalnego komponentu o co najmniej 85 % (nawet do 97 %)

możliwość zastosowania trzpienia Minima i Master

Panewka Delta oraz Dual Mobility w Orto.pl – blog Orto.pl

Trzpień Minima w Orto.pl – blog Orto.pl

Trzpień Master w Orto.pl – blog Orto.pl

Do kogo skierowana jest oferta?

DELTA Dual Mobility LIMA skierowany jest głównie do pacjentów, którzy borykają się z anomaliami stawu biodrowego, chorobami kręgosłupa oraz otyłością. Ponadto pacjenci cierpiący na patologiczną wiotkość mięśni, w tym pourazową, miopatię i neuropatię również mogą liczyć na nowoczesną pomoc medyczną przy użyciu DELTA Dual Mobility LIMA.

W ramach endoprotezoplastyki stawu biodrowego metodą panewki DELTA Dual Mobility LIMA osoby cierpiące na choroby neurowegetatywne np. choroba Alzheimera, choroba Parkinsona czy MPD kwalifikują się również do zabiegu.

Ryzyko zwichnięcia biodra po endoprotezoplastyce stawu wzrasta ponad dwukrotnie u pacjentów z historią stabilizacji kręgosłupa lędźwiowego i ponad trzykrotnie po rewizji stawu biodrowego. Wynika to z tego, że zmiana ustawienia kręgosłupa poprzez jego stabilizację może zmienić lędźwiowo-miedniczną biomechanikę, równocześnie zmieniając stabilność biodra. Związek między artrozą biodra i kręgosłupa jest dobrze udokumentowany (49,4 % pacjentów zakwalifikowanych do endoprotezoplastyki stawu biodrowego ma ból dolnego odcinka kręgosłupa) i wynika ze zdolności kręgosłupa do kompensacyjnego ruchu.

Jak umówić się na endoprotezoplastykę stawu biodrowego z użyciem panewki DELTA Dual Mobility LIMA?

Zabieg przeprowadza lek. Sylwester Pysiewicz, aby umówić się na konsultację skorzystaj z zakładki KONTAKT, zadzwoń lub napisz email albo wypełnij formularz poniżej.

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

Definicja więzadła krzyżowego ACL

Więzadło krzyżowe przednie ACL znajduje się wewnątrz stawu kolanowego, gdzie pełni funkcję łącznika pomiędzy kością piszczelową i udową. Stabilizuje ono również staw, szczególnie w położeniach zgięciowych, dlatego też jest bardzo narażone na urazy[i]. To właśnie zerwanie więzadła krzyżowego przedniego jest jednym z najczęstszych urazów kończyn dolnych, szczególnie u osób uprawiających sporty o dużej dynamice. Uszkodzenie więzadła – wbrew pozorom – dotyka jednak nie tylko wyczynowych sportowców, ale także ludzi o mniejszej aktywności fizycznej.  

Przyczyny więzadła krzyżowego ACL

Więzadło krzyżowe ACL zazwyczaj ulega kontuzji podczas intensywnej aktywności fizycznej. Wyróżnia się dwa podstawowe mechanizmy takiego uszkodzenia: rotacyjny i przeprostny. Pierwszy z nich dotyczy sytuacji, gdy podudzie zostaje nagle skręcone do wewnątrz przy ustabilizowanej stopie. Dochodzi do tego na przykład podczas jazdy na nartach, gdy stopa unieruchomiona jest w ciężkim, sztywnym bucie. O mechanizmie przeprostnym mówimy wówczas, gdy dochodzi do uderzenia z boku w momencie, kiedy stopa znajduje się na podłożu, a kolano jest wyprostowane. Konsekwencją uderzenia jest zerwanie więzadła krzyżowego, a czasem także uszkodzenie więzadła pobocznego piszczelowego oraz łąkotki przyśrodkowej. Do tego typu kontuzji często dochodzi podczas uprawiania gier zespołowych, takich jak siatkówka czy piłka nożna.

Objawy więzadła krzyżowego ACL

Uszkodzone więzadło krzyżowe daje dość charakterystyczne objawy, z czego pierwszym zwykle jest głośny trzask w momencie skręcenia kolana, silnego przeprostu lub mocnego uderzenia. Bezpośrednio po urazie pacjenci odczuwają także wyraźny ból, który z czasem może złagodnieć oraz skarżą się na trudności przy prostowaniu kończyny. W ciągu doby pojawić się może również duży obrzęk i opuchlizna. Statystyki pokazują, że aż w 80% przypadków uszkodzone więzadło krzyżowe ACL daje objawy w postaci krwawienia do stawu[ii]. Dzieje się tak dlatego, że więzadło krzyżowe jest silnie unaczynione (odżywiane jest ono przez tętnicę środkową kolana oraz tętnice dolne kolana).

Badanie i diagnoza więzadła krzyżowego ACL

Więzadło krzyżowe ulega uszkodzeniom stosunkowo często, dlatego prawidłową diagnozę lekarze najczęściej są w stanie postawić podczas standardowej wizyty w gabinecie: na podstawie wywiadu z pacjentem (pojawią się pytania o objawy, ostatnią aktywność fizyczną, moment pojawienia się problemu), oceny stanu klinicznego kolana oraz kilku badań fizykalnych. Najczęściej jest to test Lachmana, który polega na podciąganiu podudzia do przodu w pozycji leżącej (kończyna dolna powinna być zgięta w stawie kolanowym do 30 stopni), a także test szuflady, podczas którego lekarz stara się jak najmocniej wysunąć podudzie pacjenta przy odpowiedniej stabilizacji jego uda. Pacjent znajduje się wówczas w pozycji leżenia tyłem, a jego noga zgięta jest w stawie kolanowym pod kątem 90 stopni[iii].

Kiedy więzadło krzyżowe ACL ulega uszkodzeniu, pomocne okazać się mogą także badania obrazowe, takie jak RTG, USG i rezonans magnetyczny. Pozwalają one ustalić, czy problem nie jest szerszy i nie obejmuje również złamania w obrębie stawu bądź też uszkodzenia łękotki i torebki stawowej.

Metody leczenia więzadła krzyżowego ACL 1000

Zerwane więzadło krzyżowe może być leczone na kilka różnych sposobów. Pierwszym z nich jest leczenie zachowawcze, polegające na unieruchomieniu kończyny na czas gojenia się tkanek. Służy do tego specjalna orteza. Po jej zdjęciu przychodzi czas na rehabilitację, która ma na celu przywrócenie ruchomości w stawie, wzmocnienie mięśni i poprawę stabilizacji całego ciała. Leczenie zachowawcze stosuje się zwykle w sytuacji, gdy u pacjenta nie występują objawy niestabilności stawu kolanowego, a także u seniorów, u których aktywność fizyczna jest mocno ograniczona.

W przypadku osób młodszych, uprawiających sport lub skarżących się na niestabilność stawu, więzadło krzyżowe ACL leczy się operacyjnie. Zabieg polega na małoinwazyjnej, artroskopowej rekonstrukcji więzadła, poprzez przeszczep ścięgien własnych pacjenta (pochodzących najczęściej z grupy kulszowo-goleniowej lub więzadła właściwego rzepki) lub też z wykorzystaniem sztucznych więzadeł. Cały proces jest bardzo precyzyjny i nie wymaga dużej ingerencji, a pacjent stosunkowo szybko wraca do pełnej sprawności. Trzeba jednak pamiętać, że nawet w przypadku zabiegu chirurgicznego proces leczenia nie może obejść się bez rehabilitacji. Podejmuje się ją już w okresie poprzedzającym operację, a kontynuuje po zabiegu. Ćwiczenia mają na celu zminimalizowanie dolegliwości bólowych, przywrócenie sprawności w stawie i pełnego zakresu ruchów w jego obrębie, a także odbudowę siły mięśniowej[iv]. Na tym etapie pomocne mogą być także zabiegi z zakresu fizykoterapii oraz kinesiotaping, czyli plastrowanie specjalnymi taśmami.

Jeżeli chodzi o długość leczenia i procesu rehabilitacji to zależy ono od indywidualnych preferencji pacjenta. Zwykle po 3-4 tygodniach zrekonstruowane więzadło krzyżowe jest na tyle stabilne, że pacjent może poruszać się bez kul, a pełną sprawność odzyskuje po 6-9 miesiącach.

Powikłania więzadła krzyżowego ACL

Powikłania więzadła krzyżowego ACL w przypadku prawidłowo dobranego leczenia i precyzyjnie przeprowadzonego zabiegu chirurgicznego zdarzają się niezwykle rzadko. Niewielki procent pacjentów może uskarżać się na obniżone czucie w obszarze unerwienia, powstanie krwiaka lub też infekcję. Większym problemem może być sytuacja, gdy uraz zostanie zbagatelizowany i osoba z kontuzją nie zgłosi się do lekarza ani rehabilitanta. Wówczas może dojść do powstania wtórnych uszkodzeń, może pojawić się przewlekły ból, blokowanie stawu czy uszkodzenie łąkotki. Warto więc reagować szybko, naprawić więzadło krzyżowe pod okiem specjalisty i cieszyć się pełną sprawnością fizyczną.

Źródła naukowe:

Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka. Tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005.

Buckup K.„Testy kliniczne w badaniu kości, mięśni i stawów” PZWL Warszawa, 2007

Marciniak W., Szulc A. „Wiktora Degi ortopedia i rehabilitacja” PZWL Warszawa 2006

Ciszek B., Kisielewski Y. „Morfologia więzadeł krzyżowych stawu kolanowego” w: Acta Clinica 2001 tom I, nr 4, s. 279-283

Brotzman S.B., Wilk K.E.„Rehabilitacja ortopedyczna. Tom I”, wyd. Elsevier Urban & Partner, 2007