Rezonans magnetyczny w ortopedii (badanie MRI) – na czym polega i jak się przygotować?

Badanie MRI (rezonans magnetyczny) to filar współczesnej diagnostyki. Bez niego tysiące Polaków nie otrzymałoby właściwej pomocy w dolegliwościach ortopedycznych, zwłaszcza związanych z uszkodzeniem tkanek miękkich. Dlaczego jest tak ważny? Zobaczmy!

Jak wygląda rezonans magnetyczny i co wykryje?

Rezonans magnetyczny przypomina duży, biały cylinder lub tunel o średnicy 60-70 cm i długości 1,5-2 metrów. Jego centralnym elementem jest potężny magnes nadprzewodzący, generujący stałe pole magnetyczne o sile 1,5-3 Tesli – znacznie silniejsze niż pole Ziemi.​ 

• Podczas badania pacjent leży na ruchomym stole, wsuwanym do wnętrza tego tunelu. 
• W niektórych przypadkach, zwłaszcza u osób z klaustrofobi lub otyłości, wykorzystuje się aparaty MRI otwarte. Stosuje się je głównie do badań kończyn (kolano, kostka, nadgarstek), jednak stosunkowo rzadko, ponieważ zapewniają mniejszą rozdzielczość obrazów.
• Pole magnetyczne rezonansu oraz cewki gradientowe umieszczone wokół tunelu generuje impulsy fal radiowych. 
• Impulsy oddziałują na jądra atomowe wodoru w wodzie i tłuszczu zawartym w tkankach pacjenta. 
• Gdy impulsy ustają, jądra powracają do pierwotnego stanu, emitując charakterystyczne sygnały elektromagnetyczne. Te są rejestrowane, a następnie przesyłane do komputera, który tworzy z nich szczegółowe obrazy przekrojowe badanego obszaru.​

Jakie choroby wykrywa MRI? 

Rezonans magnetyczny (MRI) w ortopedii doskonale uwidacznia schorzenia i urazy tkanek miękkich oraz struktur kostnych, których nie widać na RTG czy USG. Badanie pozwala na wczesne wykrycie zmian degeneracyjnych, pourazowych i zapalnych w stawach, więzadłach, chrząstkach, mięśniach oraz szpiku kostnym.​ Do najczęstszych schorzeń wykrywanych dzięki MRI należą:

• uszkodzenia więzadeł krzyżowych przednich i tylnych (ACL, PCL) oraz pobocznych w stawie kolanowym;
• pęknięcia łąkotek przyśrodkowych i bocznych;
• chondromalacja chrząstki stawowej (rozmiękczenie);
• zerwania ścięgien rotatorów barku czy ścięgna Achillesa;
• obrzęk szpiku kostnego;
• mikrozłamania podchrząstkowe;
• wysięki stawowe i torbiele Bakera, co jest nieocenione w diagnostyce po urazach sportowych lub wypadkach;
• przepukliny dysków jądra miażdżystego, stenozy kanału kręgowego, spondylozę zwyrodnieniową i zmiany zapalne (w kręgosłupie);
• zapalenie błony maziowej i zapalenie miejsca przyczepu ścięgien, więzadeł lub torebki stawowej do kości (w reumatoidalnym zapaleniu stawów).

W niektórych sytuacjach MRI diagnozuje guzy, infekcje stawowe czy zmiany pourazowe w stopie i dłoni.​

Rezonans magnetyczny a tomografia komputerowa (TK)

Rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa to badania obrazowe, ale oparte na innych technologiach. 

• Tomografia (TK) wykorzystuje promienie rentgenowskie, czyli jonizujące.

• MRI precyzyjniej (z większą rozdzielczością) pokazuje tkanki miękkie,
• TK lepiej uwidacznia tkanki lite, czyli kości i narządy.

Na czym polega rezonans magnetyczny?

A jak wygląda badanie rezonansem magnetycznym? 

• W pierwszej kolejności technik prosi o zdjęcie wszystkich metalowych przedmiotów (biżuterii, zegarka, okularów, paska) i założenie szpitalnego fartucha lub wygodnego stroju bez zamków. 
• Następnie, przed wsunięciem do tunelu, pacjent otrzymuje słuchawki lub zatyczki do uszu ze względu na głośne dźwięki, które towarzyszą badaniu (stukanie, pukanie i wibracje). Mimo że świadczą o prawidłowej pracy aparatu, mogłyby przeszkadzać w nieruchomym leżeniu.
• Jeśli stosowany jest kontrast, wstrzykuje się go dożylnie w połowie badania, a komunikacja z badającym odbywa się przez interkom.

Rezonans magnetyczny – ile trwa badanie?

Każda sekwencja MRI trwa od 3 do 10 minut, a podczas badania takich sekwencji będzie kilka, przez co całość trwa od 15 do 60 minut (w zależności od badanej okolicy i rodzaju protokołu badawczego). W tym czasie pacjent usłyszy charakterystyczne dźwięki wydawane przez aparat – „pukające” dźwięki o natężeniu podobnym do wirującej pralki oraz metaliczny odgłos przypominający wiercenie w metalu.

Kto opisuje rezonans magnetyczny?

Technik elektroradiolog wykonuje badanie, ale nie interpretuje wyników. Rezonans magnetyczny opisuje lekarz radiolog – specjalista w dziedzinie diagnostyki obrazowej, który ma doświadczenie w tego typu czynnościach.

Ile się czeka na wynik rezonansu magnetycznego?

Na opis MRI czeka się od 2 do 14 dni.

Czy rezonans magnetyczny jest bezpieczny?

Rezonans magnetyczny nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dzięki czemu jest całkowicie bezpieczny dla zdrowia. Badanie można wykonywać wielokrotnie, bez ryzyka kumulacji promieniowania.

Jak przygotować się do badania MRI?

Na badanie rezonansem magnetycznym należy zabrać ze sobą wszystkie poprzednie zdjęcia RTG, TK oraz MRI na płycie CD. Dzięki temu lekarz będzie mógł porównać je z nowymi badaniami. Warto również poinformować technika lub lekarza radiologia o metalowych implantach, np. o starej śrubce dentystycznej, urządzeniach medycznych lub tatuażach zawierających pigmenty metaliczne.

Jak się ubrać na rezonans magnetyczny?

Na badanie MRI warto ubrać wygodne, miękkie ubranie bez metalowych elementów (zamków, guzików, klamer). Dobrze jest też zrezygnować z metalowych ozdób, które trzeba zdjąć przed badaniem (dotyczy to też biustonosza z metalowymi fiszbinami).

Czy do rezonansu magnetycznego trzeba się rozebrać?

Do MRI nie trzeba się rozbierać. Jest to konieczne wyłącznie wtedy, gdy elementy stroju mają metalowe części. Wówczas pacjent otrzymuje jednorazowy fartuch lub koszulę szpitalną. Celem jest uniknięcie zakłóceń obrazu i ryzyka przyciągana przez magnes.

Czy na rezonans magnetyczny trzeba być na czczo?

Pacjent może normalnie jeść i pić przed badaniem MRI. Wyjątek stanowią badania jamy brzusznej, miednicy małej i prostaty, które zwykle wykonuje się po przygotowaniu (lekkostrawna dieta przez 2 dni i pozostanie na czczo w dniu badania). Jednak taka sytuacja raczej nie dotyczy pacjentów ortopedycznych.

Czy lekarz rodzinny może wystawić skierowanie na rezonans magnetyczny?

Nie, tylko specjalista może zlecić wykonanie rezonansu. Nie oznacza to jednak, że nie można wykonać MRI bez skierowania.

Co to jest rezonans magnetyczny? Podsumowanie

Według raportu Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (nr DAiR.543.3.2025) tylko w 2023 r. wykonano 838,3 tys. badań MRI u osób cierpiącym na choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej. Jak widać, jest to niezwykle przydatne narzędzie diagnostyczne, które pozwala na wczesne wykrycie wielu dolegliwości ortopedycznych.

Bibliografia

1. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, Raport w sprawie ustalenia taryfy świadczeń nr DAiR.543.3.2025: Świadczenia gwarantowane obejmujące badania tomografii komputerowej oraz rezonansu magnetycznego, 2025. https://g.infor.pl/p/_files/38723000/dair54332025-diagnostyka-tk-rm-raport-20250922-38722963.pdf. [dostęp: 19.01.2026].
2. Magnetic resonance imaging, 2026. https://en.wikipedia.org/wiki/Magnetic_resonance_imaging. [dostęp: 19.01.2026].
3. Are you worried About Fitting in an MRI Machine? Here’s What You Need to Know, 2025. https://glenrosemedicalcenter.com/mri-machine-dimensions/. [dostęp: 19.01.2026].