Umów wizytę
min
Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego (ACL) stanowi aż do 50% wszystkich urazów więzadeł kolanowych. W samym USA przeprowadza się około 400 tys. ich rekonstrukcji rocznie (Evans i wsp., 2023). Jakie są przyczyny i metody leczenia tej kontuzji?
Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego bezpośrednio wiąże się z funkcją, jaką pełni ono w organizmie. To jedna ze struktur stawu kolanowego, która łączy kość udową i piszczelową. Kiedy człowiek biegnie bądź skacze, lekko ugina nogi i w związku z tym kość piszczelowa wysuwa się przed kość udową. Mimo dużych naprężeń, które wówczas powstają, ACL uniemożliwia przesunięcie kości zbyt daleko. Blokuje również nienaturalny wychył podczas obrotu. Niestety, czasem siła działająca na te struktury bywa tak duża, że więzadła pękają.
Różne analizy pokazują, że 70% wszystkich uszkodzeń więzadła krzyżowego przedniego powstaje bezkontaktowo, czyli „od wewnątrz”, a nie w wyniku przeniesienia na kolano zewnętrznej siły (physio-pedia.com). Szczególnie ma to miejsce w przypadku osób uprawiających sporty, które wymagają skakania i nagłej zmiany kierunku ruchu. Unieruchomiona stopa przy jednoczesnym gwałtownym skręcie tułowia i biodra, ewentualnie przy ugiętych nogach, powoduje nienaturalne wygięcie kolana i czasem kończy się uszkodzeniem ACL. Większe pochylenie tułowia w kierunku nogi potęguje ryzyko urazu, ponieważ bardziej obciąża staw kolanowy. Oczywiście do urazu kolana może dojść również podczas rozrywki, np. jazdy na nartach lub innej codziennej aktywności.
Pozostałe przypadki powstania urazu ACL zazwyczaj mają formę kontaktową i wynikają z uderzenia kolana (np. w wyniku poślizgnięcia na powierzchni lub schodach). Do powstania powyższych przyczyniają się niewątpliwie:
To ostatnie sprawiło, że uraz ACL przestał być domeną sportowców w wieku ok. 32 lat, a stał się częstą dolegliwością bez względu na wiek i wykonywaną aktywność. Z powodu budowy anatomicznej u kobiet (np. większa miednica) wskaźnik występowania urazu jest od 2,4 do 9,7 razy wyższy u pań sportowców niż u mężczyzn uprawiających te same aktywności.
Najbardziej charakterystycznym symptomem jest słyszalny trzask („pop”) w momencie urazu, któremu często towarzyszy nagły, silny ból. W ciągu kilku godzin może pojawić się wyraźny obrzęk (tzw. hemartroza – krwawienie do stawu). Wielu pacjentów doświadcza uczucia „uciekania” kolana bądź jego niestabilności podczas chodzenia. Zdarza się również trudność w wykonaniu pełnego wyprostu lub zgięcia.
W części przypadków po pierwszym ostrym okresie ból słabnie i pacjent zaczyna normalnie chodzić. Nie oznacza to jednak, że można zrezygnować z diagnozy urazu. Mimo że niektóre osoby nie odczuwają niestabilności kolana, przebyta kontuzja zwiększa podatność na kolejne. Poza tym ponad 50% wszystkich zerwań ACL wiąże się z towarzyszącymi urazami łąkotek. Natomiast u 84-98% pacjentów z zerwaniem ACL stwierdza się ukryte zmiany kostne, jak również degradację chrząstki, która przyspiesza po 5-7 latach od urazu.
Diagnoza uszkodzenia ACL pomaga nie tylko określić stopień urazu i obrażenia innych struktur kolana, ale także dobrać odpowiednią terapię. Ortopeda najpierw zbiera wywiad i dokonuje oględzin kolana. Następnie fizykalnie ocenia zakres ruchu, wiotkość i tkliwość w zdrowym kolanie i uszkodzonym. Do najskuteczniejszych testów należą:
MRI (rezonans magnetyczny) z czułością sięgającą 97% i swoistością do 100% (Evans i wsp., 2023).
Jak leczyć naderwane więzadło krzyżowe przednie? Przede wszystkim należy oszczędzać kolano i stosować okłady z lodem, bandaż elastyczny lub inny ucisk. Lekarz może także zalecić leki przeciwzapalne i wykonać punkcję w celu zmniejszenia obrzęku.
Czy naderwane ACL trzeba operować? Niekoniecznie. Rekonstrukcję lub naprawę ACL zaleca się w przypadku dodatkowych uszkodzeń i złamań oraz przy całkowitym zerwaniu i odczuwanej niestabilności u osób aktywnych fizycznie. Wykonuje się ją metodą artroskopową, gdzie zerwane więzadło jest zastępowane przeszczepem pozyskanym najczęściej ze ścięgien mięśni, z więzadła rzepki lub od dawcy.
Rehabilitacja w urazach ACL jest ważniejsza niż sama operacja. W przypadku leczenia zachowawczego rehabilitacja trwa ok. 12. tygodni i skupia się na wzmacnianiu mięśni czworogłowych, kulszowo-goleniowych, odwodzicieli biodra oraz mięśni stabilizujących tułów. Rehabilitacja pooperacyjna trwa przynajmniej 6-9 miesięcy i w pierwszej fazie ma na celu zmniejszenie bólu i obrzęku (physio-pedia.com). Następnie przechodzi się do ćwiczeń, które wspierają odbudowę więzadła i mięśni oraz czucia głębokiego i balansu kończyny.
Poniżej podano kilka dodatkowych wyjaśnień dotyczących urazów ACL.
Ile trwa leczenie więzadła krzyżowego przedniego? Zależy to od zastosowanego terapii — w zachowawczej ponad 3 miesiące, a po operacji – 6 do 9 miesięcy. Jednak pełna integracja przeszczepu może trwać nawet do 18 miesięcy (Evans i wsp., 2023).
Mimo że urazy ACL stanowią jedną z najczęstszych przyczyn uszkodzeń kolana, to są łatwe do uniknięcia. Do większości z nich by nie doszło, gdyby zadbano o odpowiednią rozgrzewkę, ćwiczenia rozciągające i wzmacniające oraz prawidłową technikę np. lądowania. Powinni o tym pamiętać nie tylko sportowcy, bo jak pokazują statystyki, 10% pacjentów nigdy nie wróci do pełnej sprawności (Stępień, 2023).
Bibliografia
EuroMediCare to specjalistyczny szpital z przychodnią, działający od 2002 r. Oferuje nowoczesne metody diagnostyczne i operacyjne, ma cztery sale operacyjne i zapewnia komfortowy pobyt w pokojach z udogodnieniami.
Natalia Dahlke
Koordynatorka pacjenta
+48 532 472 150
Pon-pt: 9.00 – 17.00
Informacja i rejestracja:
ortopedia.wroclaw@emc-sa.pl
Adres szpitala:
Centrum Ortopedii Zaawansowanej
ul. Pilczycka 144, 54-144 Wrocław
EuroMediCare to zabiegowy szpital specjalistyczny z przychodnią.
Od 2002 roku zapewnia pacjentom z Wrocławia, Dolnego Śląska i całej Polski nowoczesne, małoinwazyjne metody diagnostyczne i operacyjne.
Dysponuje czterema klimatyzowanymi salami operacyjnymi, endoskopowymi oraz działem diagnostyki obrazowej. Pacjenci szpitala przebywają w 1, 2 lub 3 – osobowych pokojach z łazienkami, TV i dostępem do Internetu.
