Zwichnięcie barku to jedno z najczęściej występujących urazów kończyny górnej. Uszkodzeniu sprzyjają przeciążenia, na które w szczególności narażone są osoby aktywne fizycznie i zawodowo. Jak rozpoznać wybity bark i co zrobić, gdy pojawi się ból?
Wybity bark — przyczyny
Zwichnięcie w stawie ramienno-łopatkowym, czyli tzw. wybity bark, zalicza się do najczęstszych uszkodzeń barku. Mówimy o nim w momencie, gdy głowa kości ramiennej przemieści się poza panewkę stawu.Uszkodzenie spowodowane jest urazami mechanicznymi powstałymi na wskutek upadku na wyprostowane ramię lub bezpośredniego uderzenia w tył barku. Uraz może powstać także w trakcie napadów drgawek u osób chorujących na padaczkę lub przy porażeniu prądem elektrycznym.
Na urazy obręczy barkowej, w tym właśnie wybicie barku, w dużym stopniu narażeni są sportowcy uprawiający sporty kontaktowe (hokej, rugby) oraz dyscypliny, w których niezbędne jest systematyczne unoszenie rąk nad głowę. Czynnikiem ryzyka jest również specyficzna budowa anatomiczna, słabe mięśnie i więzadła wokół stawu barkowego, a także wcześniej przebyte urazy.
Zwichnięcie barku — objawy
Wybity bark zazwyczaj daje o sobie znać uczuciem silnego bólu oraz trudnością w poruszaniu kończyną górną, często skutkującą unieruchomieniem ręki w jednej pozycji.
Wśród najczęstszych objawów zwichniętego barku można wyróżnić:
W przypadku wystąpienia któregokolwiek z powyższych objawów należy niezwłocznie udać się do lekarza. Przed wizytą nie należy poruszać stawem, ani próbować samodzielnie go nastawić.
Jak wygląda wybity bark? Rozpoznanie i diagnostyka
Zwichnięcie w stawie barkowym dzielimy na cztery rodzaje: przednie, tylne, dolne oraz górne. W większości wypadków dochodzi do zwichnięcia przedniego.
Zwichnięcie przednie – rozpoznanie
Zwichnięcie przednie widoczne jest zazwyczaj na pierwszy rzut oka — pacjent skarży się na dolegliwości bólowe w trakcie ruchu kończyną oraz konieczność utrzymania ręki w przymusowej pozycji. Właściwe rozpoznanie następuje jednak po przeprowadzeniu wywiadu i oceny wzrokowej orazbadaniu RTG . Konieczna jest także kontrola krążenia i unerwienia, głównie w celu wykluczenia uszkodzenia nerwu pachowego.
Zwichnięcie tylne – rozpoznanie
Z trudnością w prawidłowym rozpoznaniu możemy spotkać się w przypadku zwichnięcia tylnego, gdzieprzemieszczenie głowy kości ramiennej nie jest wyraźnie widoczne i można je łatwo przeoczyć. Cechuje się jednak tzw. objawem żarówki, w którym kość ramienna przypomina właśnie żarówkę. Aby stwierdzić zwichnięcie tylne, wykonuje się badanie tomografii komputerowej.
Zwichnięcie barku — pierwsza pomoc i nastawianie
W przypadku wystąpienia objawów zwichnięcia barku należy niezwłocznie udać się do placówki medycznej. Konieczne jest nastawienie wybitego barku, jednak nie należy robić tego samemu. Samodzielne nastawianie może skutkować poważnymi uszkodzeniami i powikłaniami.Możliwe jest jednak udzielenie choremu pierwszej pomocy.
Poszkodowanego należy ułożyć w bezpiecznej i jak najmniej bolesnej pozycji.
Następnie powinno się unieruchomić staw poprzez użycie temblaka lubprzywiązanie ręki do tułowia za pomocą dostępnych materiałów, np. koca, odzieży.
Bolesne miejsce można także obłożyć chłodnym kompresem.
W dalszej kolejności pacjent powinien skonsultować się z lekarzem ortopedą, który nastawi wybitą kończynę. Nastawianie barku wykonuje się po podaniu środków znieczulających miejscowo lub w znieczuleniu ogólnym. Można je wykonać za pomocą różnych metod:
w metodzie Stimsona chory proszony jest o położenie się na brzuchu ze zwisającym w dół ramieniem, które dodatkowo obciąża się np. workiem z piaskiem,
w pozycji leżącej na plecach — wykorzystując metodę Hipokratesa, lekarz ortopeda chwyta zwichniętą rękę poszkodowanego i opierając się stopą o jego klatkę piersiową, odwodzi wybite ramię do boku i zgina do przodu,
metodą FARES, najpopularniejszą, w której stosuje się wyciąg za zwichniętą kończynę przy jednoczesnym odwodzeniu i ruchami rotacyjnymi.
Celem każdej z nich jest pociągnięcie kończyny w taki sposób, aby wybita głowa kości ramiennej powróciła do panewki stawu. Aby potwierdzić, czy nastawienie przebiegło prawidłowo, należy również przeprowadzić badanie RTG.
Wybity bark — leczenie
W zwichnięciu przednim wprowadza się dwa rodzaje leczenia: zachowawcze i operacyjne. Wdrożenie leczenia operacyjnego jest konieczne w momencie nawracającej niestabilności barku — stosuje się je, gdy leczenie zachowawcze okaże się niewystarczające. Dzieje się tak w przypadku poważniejszego urazu, np. uszkodzenia tkanek okołostawowych.
Leczenie operacyjne wybitego barku
W leczeniu operacyjnym wykorzystuje się poniższe techniki.
Artroskopową naprawę obrąbka stawu ramiennego (sposób Bankarta) — w trakcie zabiegu ortopeda dokonuje kilku niewielkich nacięć skóry, poprzez które wprowadza do stawu artroskop i inne narzędzia chirurgiczne. Następnie mobilizuje oderwany obrąbek stawowy i za pomocą specjalnych kotwic, przytwierdza go do przedniego brzegu panewki. [Sprawdź naszą ofertę artroskopii barku]
Remplissage — zazwyczaj wykonuje się ją podczas operacji sposobem Bankarta, w przypadku zagniecenia głowy kości ramiennej (uszkodzenie typu Hill-Sachsa). Polega na przyszyciu tylnej torby stawowej i ścięgna mięśnia podgrzebieniowego do kości ramiennej w miejscu, gdzie nastąpił ubytek.
Zabieg metodą Latarjet — wykonuje się go w momencie nieudanej naprawy sposobem Bankarta lub gdy dojdzie np. do odłamania dużego fragmentu kostnego panewki. Jego celem jest przytwierdzenie wyrostka kruczego do panewki stawu ramiennego.
Operację przy użyciu trójkorówkowego przeszczepu talerza kości biodrowej — przeprowadzana jest w przypadku niepowodzenia zabiegu metodą Latarjet. W odróżnieniu od tamtego sposobu, zamiast wyrostka kruczego stosuje się przeszczep kostny pobrany z talerza kości biodrowej. Konsekwencją zabiegu może być ból w okolicy biodra, który zmniejsza się wraz z czasem.
Leczenie zachowawcze wybitego barku
Leczenie zachowawcze polega na nastawieniu zwichnięcia oraz działaniu przeciwbólowym. Po prawidłowym nastawieniu i potwierdzeniu manewru badaniem RTG należy unieruchomić kończynę na okres uzależniony od wieku poszkodowanego:
< 20. r.ż. – 3–4 tygodnie,
20.–30. r.ż. – 2–3 tygodnie,
30. r.ż. – 10 dni do 2 tygodni,
40. r.ż. – 3–5 dni.
W tym czasie należy rozpocząć wdrażanie ćwiczeń rehabilitacyjnych, przepisanych przez specjalistę. Należy jednak pamiętać, aby podczas leczenia fizjoterapeutycznego zdejmować unieruchomienie stawu. Pomocny w leczeniu może okazać się masaż barku oraz kinesiotaping, a także metody leczenia fizykalnego: magnetoterapia, krioterapia miejscowa oraz laser.
Ćwiczenia i rehabilitacja po zwichnięciu barku
W trakcie leczenia zwichniętego barku niezbędne jest jak najszybsze wdrożenie ćwiczeń rehabilitacyjnych pod okiem doświadczonego fizjoterapeuty. Rehabilitacja po urazie ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia pierwotnej sprawności barku, a jej plan dopasowuje się do możliwości pacjenta. Odpowiednio prowadzona terapia pozwala na osiągnięcie maksymalnej poprawy już po upływie ok. 6 miesięcy od urazu. Jakie ćwiczenia należy zastosować na wybity bark?
W pierwszych tygodniach po urazie należy przede wszystkim skupić się na ćwiczeniach rozciągających i wzmacniających mięśnie oraz zwiększających ruchomość stawu ramiennego. W tym celu wykonuje się ćwiczenia wahadłowe według Codmana oraz ćwiczenia bierne, które stopniowo przechodzą w czynne.
Po ok. 8-12 tygodniach od urazu wprowadza się działanie przeciwbólowe i terapię ukierunkowaną na odzyskanie pełnych zakresów ruchu. W tym okresie należy także rozpocząć pracę nad propriocepcją, czyli czuciem głębokim. Ostatni etap rehabilitacji polega na uzyskaniu pełnego i bezbolesnego zakresu ruchu. W tym okresie należy skupić się na stabilizacji stawu ramiennego oraz ćwiczeniach izometrycznych.
Istotną rolę w procesie leczenia odgrywają również ćwiczenia przepisane do wykonywania w domu — ich regularne wykonywanie pozwoli utrzymać efekty terapii oraz zapobiec nawrotom niestabilności stawu ramiennego.
Zwichnięcie stawu barkowego — podsumowanie
Wybity bark to uraz, na który narażone są osoby w każdym wieku. Źle nastawiony lub nieprawidłowo leczony może prowadzić do poważnych uszkodzeń i powikłań. W przypadku pojawienia się urazu należy pilnie skonsultować się z lekarzem, który nastawi wybity bark i podejmie decyzję o dalszym leczeniu. Odpowiednio zaplanowana i dostosowana do możliwości pacjenta rehabilitacja pozwoli na powrót do pełnej sprawności.
Zwichnięcie barku to jedno z najczęściej występujących urazów kończyny górnej. Uszkodzeniu sprzyjają przeciążenia, na które w szczególności narażone są osoby aktywne fizycznie i zawodowo. Jak rozpoznać wybity bark i co zrobić, gdy pojawi się ból?
Wybity bark — przyczyny
Zwichnięcie w stawie ramienno-łopatkowym, czyli tzw. wybity bark, zalicza się do najczęstszych uszkodzeń barku. Mówimy o nim w momencie, gdy głowa kości ramiennej przemieści się poza panewkę stawu.Uszkodzenie spowodowane jest urazami mechanicznymi powstałymi na wskutek upadku na wyprostowane ramię lub bezpośredniego uderzenia w tył barku. Uraz może powstać także w trakcie napadów drgawek u osób chorujących na padaczkę lub przy porażeniu prądem elektrycznym.
Na urazy obręczy barkowej, w tym właśnie wybicie barku, w dużym stopniu narażeni są sportowcy uprawiający sporty kontaktowe (hokej, rugby) oraz dyscypliny, w których niezbędne jest systematyczne unoszenie rąk nad głowę. Czynnikiem ryzyka jest również specyficzna budowa anatomiczna, słabe mięśnie i więzadła wokół stawu barkowego, a także wcześniej przebyte urazy.
Zwichnięcie barku — objawy
Wybity bark zazwyczaj daje o sobie znać uczuciem silnego bólu oraz trudnością w poruszaniu kończyną górną, często skutkującą unieruchomieniem ręki w jednej pozycji.
Wśród najczęstszych objawów zwichniętego barku można wyróżnić:
W przypadku wystąpienia któregokolwiek z powyższych objawów należy niezwłocznie udać się do lekarza. Przed wizytą nie należy poruszać stawem, ani próbować samodzielnie go nastawić.
Jak wygląda wybity bark? Rozpoznanie i diagnostyka
Zwichnięcie w stawie barkowym dzielimy na cztery rodzaje: przednie, tylne, dolne oraz górne. W większości wypadków dochodzi do zwichnięcia przedniego.
Zwichnięcie przednie – rozpoznanie
Zwichnięcie przednie widoczne jest zazwyczaj na pierwszy rzut oka — pacjent skarży się na dolegliwości bólowe w trakcie ruchu kończyną oraz konieczność utrzymania ręki w przymusowej pozycji. Właściwe rozpoznanie następuje jednak po przeprowadzeniu wywiadu i oceny wzrokowej orazbadaniu RTG . Konieczna jest także kontrola krążenia i unerwienia, głównie w celu wykluczenia uszkodzenia nerwu pachowego.
Zwichnięcie tylne – rozpoznanie
Z trudnością w prawidłowym rozpoznaniu możemy spotkać się w przypadku zwichnięcia tylnego, gdzieprzemieszczenie głowy kości ramiennej nie jest wyraźnie widoczne i można je łatwo przeoczyć. Cechuje się jednak tzw. objawem żarówki, w którym kość ramienna przypomina właśnie żarówkę. Aby stwierdzić zwichnięcie tylne, wykonuje się badanie tomografii komputerowej.
Zwichnięcie barku — pierwsza pomoc i nastawianie
W przypadku wystąpienia objawów zwichnięcia barku należy niezwłocznie udać się do placówki medycznej. Konieczne jest nastawienie wybitego barku, jednak nie należy robić tego samemu. Samodzielne nastawianie może skutkować poważnymi uszkodzeniami i powikłaniami.Możliwe jest jednak udzielenie choremu pierwszej pomocy.
Poszkodowanego należy ułożyć w bezpiecznej i jak najmniej bolesnej pozycji.
Następnie powinno się unieruchomić staw poprzez użycie temblaka lubprzywiązanie ręki do tułowia za pomocą dostępnych materiałów, np. koca, odzieży.
Bolesne miejsce można także obłożyć chłodnym kompresem.
W dalszej kolejności pacjent powinien skonsultować się z lekarzem ortopedą, który nastawi wybitą kończynę. Nastawianie barku wykonuje się po podaniu środków znieczulających miejscowo lub w znieczuleniu ogólnym. Można je wykonać za pomocą różnych metod:
w metodzie Stimsona chory proszony jest o położenie się na brzuchu ze zwisającym w dół ramieniem, które dodatkowo obciąża się np. workiem z piaskiem,
w pozycji leżącej na plecach — wykorzystując metodę Hipokratesa, lekarz ortopeda chwyta zwichniętą rękę poszkodowanego i opierając się stopą o jego klatkę piersiową, odwodzi wybite ramię do boku i zgina do przodu,
metodą FARES, najpopularniejszą, w której stosuje się wyciąg za zwichniętą kończynę przy jednoczesnym odwodzeniu i ruchami rotacyjnymi.
Celem każdej z nich jest pociągnięcie kończyny w taki sposób, aby wybita głowa kości ramiennej powróciła do panewki stawu. Aby potwierdzić, czy nastawienie przebiegło prawidłowo, należy również przeprowadzić badanie RTG.
Wybity bark — leczenie
W zwichnięciu przednim wprowadza się dwa rodzaje leczenia: zachowawcze i operacyjne. Wdrożenie leczenia operacyjnego jest konieczne w momencie nawracającej niestabilności barku — stosuje się je, gdy leczenie zachowawcze okaże się niewystarczające. Dzieje się tak w przypadku poważniejszego urazu, np. uszkodzenia tkanek okołostawowych.
Leczenie operacyjne wybitego barku
W leczeniu operacyjnym wykorzystuje się poniższe techniki.
Artroskopową naprawę obrąbka stawu ramiennego (sposób Bankarta) — w trakcie zabiegu ortopeda dokonuje kilku niewielkich nacięć skóry, poprzez które wprowadza do stawu artroskop i inne narzędzia chirurgiczne. Następnie mobilizuje oderwany obrąbek stawowy i za pomocą specjalnych kotwic, przytwierdza go do przedniego brzegu panewki. [Sprawdź naszą ofertę artroskopii barku]
Remplissage — zazwyczaj wykonuje się ją podczas operacji sposobem Bankarta, w przypadku zagniecenia głowy kości ramiennej (uszkodzenie typu Hill-Sachsa). Polega na przyszyciu tylnej torby stawowej i ścięgna mięśnia podgrzebieniowego do kości ramiennej w miejscu, gdzie nastąpił ubytek.
Zabieg metodą Latarjet — wykonuje się go w momencie nieudanej naprawy sposobem Bankarta lub gdy dojdzie np. do odłamania dużego fragmentu kostnego panewki. Jego celem jest przytwierdzenie wyrostka kruczego do panewki stawu ramiennego.
Operację przy użyciu trójkorówkowego przeszczepu talerza kości biodrowej — przeprowadzana jest w przypadku niepowodzenia zabiegu metodą Latarjet. W odróżnieniu od tamtego sposobu, zamiast wyrostka kruczego stosuje się przeszczep kostny pobrany z talerza kości biodrowej. Konsekwencją zabiegu może być ból w okolicy biodra, który zmniejsza się wraz z czasem.
Leczenie zachowawcze wybitego barku
Leczenie zachowawcze polega na nastawieniu zwichnięcia oraz działaniu przeciwbólowym. Po prawidłowym nastawieniu i potwierdzeniu manewru badaniem RTG należy unieruchomić kończynę na okres uzależniony od wieku poszkodowanego:
< 20. r.ż. – 3–4 tygodnie,
20.–30. r.ż. – 2–3 tygodnie,
30. r.ż. – 10 dni do 2 tygodni,
40. r.ż. – 3–5 dni.
W tym czasie należy rozpocząć wdrażanie ćwiczeń rehabilitacyjnych, przepisanych przez specjalistę. Należy jednak pamiętać, aby podczas leczenia fizjoterapeutycznego zdejmować unieruchomienie stawu. Pomocny w leczeniu może okazać się masaż barku oraz kinesiotaping, a także metody leczenia fizykalnego: magnetoterapia, krioterapia miejscowa oraz laser.
Ćwiczenia i rehabilitacja po zwichnięciu barku
W trakcie leczenia zwichniętego barku niezbędne jest jak najszybsze wdrożenie ćwiczeń rehabilitacyjnych pod okiem doświadczonego fizjoterapeuty. Rehabilitacja po urazie ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia pierwotnej sprawności barku, a jej plan dopasowuje się do możliwości pacjenta. Odpowiednio prowadzona terapia pozwala na osiągnięcie maksymalnej poprawy już po upływie ok. 6 miesięcy od urazu. Jakie ćwiczenia należy zastosować na wybity bark?
W pierwszych tygodniach po urazie należy przede wszystkim skupić się na ćwiczeniach rozciągających i wzmacniających mięśnie oraz zwiększających ruchomość stawu ramiennego. W tym celu wykonuje się ćwiczenia wahadłowe według Codmana oraz ćwiczenia bierne, które stopniowo przechodzą w czynne.
Po ok. 8-12 tygodniach od urazu wprowadza się działanie przeciwbólowe i terapię ukierunkowaną na odzyskanie pełnych zakresów ruchu. W tym okresie należy także rozpocząć pracę nad propriocepcją, czyli czuciem głębokim. Ostatni etap rehabilitacji polega na uzyskaniu pełnego i bezbolesnego zakresu ruchu. W tym okresie należy skupić się na stabilizacji stawu ramiennego oraz ćwiczeniach izometrycznych.
Istotną rolę w procesie leczenia odgrywają również ćwiczenia przepisane do wykonywania w domu — ich regularne wykonywanie pozwoli utrzymać efekty terapii oraz zapobiec nawrotom niestabilności stawu ramiennego.
Zwichnięcie stawu barkowego — podsumowanie
Wybity bark to uraz, na który narażone są osoby w każdym wieku. Źle nastawiony lub nieprawidłowo leczony może prowadzić do poważnych uszkodzeń i powikłań. W przypadku pojawienia się urazu należy pilnie skonsultować się z lekarzem, który nastawi wybity bark i podejmie decyzję o dalszym leczeniu. Odpowiednio zaplanowana i dostosowana do możliwości pacjenta rehabilitacja pozwoli na powrót do pełnej sprawności.
EuroMediCare to specjalistyczny szpital z przychodnią, działający od 2002 r. Oferuje nowoczesne metody diagnostyczne i operacyjne, ma cztery sale operacyjne i zapewnia komfortowy pobyt w pokojach z udogodnieniami.
EuroMediCare to zabiegowy szpital specjalistyczny z przychodnią.
Od 2002 roku zapewnia pacjentom z Wrocławia, Dolnego Śląska i całej Polski nowoczesne, małoinwazyjne metody diagnostyczne i operacyjne.
Dysponuje czterema klimatyzowanymi salami operacyjnymi, endoskopowymi oraz działem diagnostyki obrazowej. Pacjenci szpitala przebywają w 1, 2 lub 3 – osobowych pokojach z łazienkami, TV i dostępem do Internetu.