Schorzenia

Ostroga piętowa to schorzenie stóp, które może znacząco wpłynąć na nasze codzienne życie. Podpowiadamy, dlaczego nie warto lekceważyć jej objawów oraz jak sobie radzić z bólem w okolicach pięty.

Czym jest ostroga piętowa?

Ostroga piętowa (zapalenie rozcięgna podeszwowego) to schorzenie w obrębie stopy, które charakteryzuje się obecnością twardego, stożkowatego lub kolczastego wyrostka kostnego (ostrogi) na kości piętowej. Wyrostek ten jest wynikiem przewlekłego stanu zapalnego i degeneracyjnego w okolicach więzadeł i ścięgien, zwykle w rejonie przyśrodkowym nasady pięty. Staje się źródłem bólu i dyskomfortu. Ostroga piętowa występuje częściej u osób w wieku średnim i starszym, choć może dotknąć również młodszych pacjentów. To schorzenie jednostronne, co oznacza, że może występować na jednej stopie, ale niekoniecznie na drugiej. 

Wyrostki kostne mogą mieć różne rozmiary i kształty, ale są zazwyczaj zlokalizowane w obszarze, gdzie przyczepiają się ścięgna mięśni wokół stopy. W zależności od lokalizacji ostrogi na kości piętowej i jej charakterystyki wyróżnia się kilka rodzajów ostrogi piętowej. 

Ostroga piętowa dolna (plantarna)

To najczęstszy rodzaj ostrogi piętowej – wyrostek kostny skierowany jest w kierunku podeszwy stopy, w okolicach przyśrodkowej nasady pięty.

Objawy: ból pod piętą, który może być szczególnie odczuwalny podczas pierwszych kroków po przebudzeniu (ból poranny) oraz po dłuższym chodzeniu lub staniu.

Ostroga piętowa górna (dorsalna)

Jest to mniej powszechny rodzaj ostrogi piętowej – wyrostek kostny skierowany jest w kierunku grzbietowej strony stopy, w okolicach nasady pięty.

Objawy: ból w okolicach grzbietu stopy, który może nasilać się podczas ruchu i chodzenia.

Ostroga piętowa boczna (medialna lub lateralna)

To rzadka forma ostrogi piętowej – wyrostek kostny występuje w okolicy bocznego lub przyśrodkowego brzegu pięty.

Objawy: ból w okolicach bocznego lub przyśrodkowego brzegu pięty, który nasila się przez nacisk lub obciążenie stopy.

Przyczyny ostrogi piętowej

Ostroga na stopach może pojawić się z różnych powodów, do najczęstszych przyczyn należą:

przeciążenie stopy, które często jest spowodowane długotrwałym staniem lub chodzeniem po twardym podłożu;

noszenie niewłaściwego obuwia, szczególnie butów o ciasnym przodzie, szpilek i butów na obcasach, które nie zapewniają odpowiedniego wsparcia dla stopy;

zaburzenia biomechaniczne stopy, takie jak płaskostopie lub stopa szpotawa;

cukrzyca;

nadwaga i otyłość;

inne czynniki ryzyka takie jak wiek, płeć (kobiety są bardziej podatne), genetyka i aktywność fizyczna.

Ostroga piętowa – objawy 

Rozpoznanie ostrogi piętowej ma wpływ na skuteczne leczenie i zapobieganie dalszym komplikacjom, dlatego warto poznać typowe objawy ostrogi piętowej. Są to:

ból pod piętą – może być odczuwany jako ostry, kłujący lub palący i może utrzymywać się przez większość dnia. Często nasila się podczas stawania na nodze po dłuższym okresie spoczynku, np. rano po przebudzeniu (ból poranny);

ból nasilający się po długotrwałym chodzeniu lub staniu;

obrzęk i zaczerwienienie w okolicach pięty;

wzmożony ból po intensywnej aktywności fizycznej.

Ostroga piętowa – leczenie i profilaktyka

Wykonanie diagnostyki ostrogi piętowej pozwala na ustalenie odpowiedniej metody leczenia, która złagodzi ból i przywróci normalną funkcję stopy. W jaki sposób można zdiagnozować ostrogę piętową? 

Wywiad medyczny i badanie fizykalne – lekarz przeprowadza wywiad z pacjentem, w którym zbiera informacje na temat rodzaju i intensywności bólu, jego lokalizacji oraz okoliczności, w których ból się nasila lub łagodzi. Badanie fizykalne obejmuje ocenę stopy i punktów bólu, ocenę biomechaniki stopy oraz sprawdzenie zakresu ruchu stawu skokowego.

RTG stopy – pozwala na wizualizację wyrostka kostnego na kości piętowej oraz określenie jego wielkości i kształtu. 

Rezonans magnetyczny (MRI) – jest bardziej zaawansowaną metodą obrazowania, która może być używana w przypadkach trudniejszych do zdiagnozowania. Pozwala na dokładniejszą ocenę tkanek miękkich w okolicach stopy i ocenę ewentualnych uszkodzeń.

USG stopy – może być stosowane w celu oceny tkanek miękkich i ścięgien. 

Jakie metody leczenia są skuteczne w przypadku ostrogi piętowej?

W celu leczenia dolegliwości najczęściej zalecona zostaje:

fizjoterapia – stretching oraz ćwiczenia wzmacniające staw skokowy;

stosowanie obuwia z odpowiednim wsparciem i amortyzacją stopy – buty powinny mieć odpowiednią szerokość i wysokość obcasa oraz elastyczną podeszwę;

noszenie ortezy i wkładek ortopedycznych;

leczenie farmakologiczne niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ);

iniekcje kortykosteroidów w okolicę pięty;

miejscowy, nieinwazyjny zabieg – tzw. fala uderzeniowa;

chirurgiczne usunięcie ostrogi jest ostatecznością i stosuje się je w przypadkach, gdy inne metody leczenia nie przyniosły skutku, a ból i dyskomfort związane z ostrogą piętową są znaczące i utrudniają normalne funkcjonowanie pacjenta. 

Ostrogi piętowe – profilaktyka

Regularne ćwiczenia wzmacniające mięśnie stopy oraz rozciągające mięśni łydki.

Utrzymywanie prawidłowej wagi ciała.

Unikanie intensywnej aktywności na twardym podłożu. 

Regularne badania u specjalisty.

Do czego prowadzi nieleczenie ostrogi piętowej?

Nieleczona ostroga piętowa może prowadzić do różnych powikłań i utrudnień w życiu codziennym. 

Jednym z pierwszych jej skutków jest ciągły ból i dyskomfort, które mogą znacząco wpłynąć na pogorszenie jakości życia. 

Ból może stać się bardziej uciążliwy i utrudniać wykonywanie podstawowych czynności, takich jak chodzenie, stanie czy wchodzenie po schodach.

Osoby z ostrogą piętową często zaczynają unikać aktywności fizycznej z obawy przed nasileniem bólu. To prowadzi do spadku poziomu aktywności, co może mieć negatywny wpływ na ogólną kondycję fizyczną i zdrowie.

W zaawansowanych przypadkach ostrogi piętowej może dojść do powikłań, takich jak zerwanie ścięgna Achillesa lub zapalenie torebki stawowej stawu skokowego. Te powikłania mogą być bardziej skomplikowane oraz wymagać interwencji chirurgicznej.

Nie ignoruj objawów ostrogi piętowej!

Ostroga piętowa nie jest schorzeniem, które można zignorować – osoby doświadczające jej objawów powinny niezwłocznie skonsultować się z ortopedą.

Źródła:

Postępowanie terapeutyczne w przypadku entezopatii rozcięgna podeszwowego, Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja.

Sudon-Szopińska I., Kwiatkowska B., Prochorec-Sobieszek M., Maśliński W., Enthesopathies and enthesitis. Part 1. Etiopathogenesis, Journal of Ultrasonography, 15/2015.

Uczciwek M., Metody fizjoterapeutyczne w leczeniu ostrogi piętowej i zapalenia rozcięgna podeszwowego – przegląd piśmiennictwa, Journal of Education, Health and Sport, 7/2017.

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

Wady stóp to powszechny problem zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Cześć z nich bywa wrodzona, inne pojawiają się z czasem w wyniku przeciążeń, urazów, chorób. Jakie są najpowszechniejsze wady stóp? Czy można im zapobiec i skutecznie wyleczyć?

Budowa stopy i jej funkcje

Ludzka stopa jest zbudowana z 26 kości, które są połączone za pomocą licznych stawów, więzadeł i mięśni. Główne jej elementy to stęp, śródstopie i palce.

Stęp to najbardziej sztywna i najmniej ruchliwa część stopy, stanowiąca podparcie i umożliwiająca ruchy w górę i w dół. Zbudowana jest z siedmiu kości, a największa z nich to pięta. 

Śródstopie jest elastyczne i pomaga w absorbowaniu wstrząsów podczas chodzenia. Składa się z pięciu kości długich.

Palce pozwalają na przemieszczanie się i utrzymywanie równowagi. Największy z palców u stopy, czyli paluch, zbudowany jest z dwóch paliczków (bliższego i dalszego), natomiast pozostałe palce mają po trzy paliczki (bliższe, środkowe i dalsze).

Wszystkie kości stopy wspólnie tworzą skomplikowaną i funkcjonalną strukturę, umożliwiającą człowiekowi chodzenie, bieganie i wykonywanie innych czynności związanych z poruszaniem się – kucanie, skakanie, schylanie itp. Stopy w dużej mierze odpowiedzialne są również za prawidłową postawę, ponieważ to na nich opiera się cały ciężar ciała. Stanowią więc naszą podporę i jakiekolwiek dysfunkcje czy choroby stóp nie tylko utrudniają chodzenie, ale także codzienną egzystencję. 

Przyczyny powstawania wad stóp

Chociaż stopy pełnią niezwykle ważną funkcję w ludzkim ciele, umożliwiając nam przede wszystkim sprawne poruszanie się i utrzymanie stabilnej postawy ciała, to jednak mało kto poświęca im odpowiednią uwagę. W konsekwencji wady stóp stanowią duży problem zdrowotny i dotykają znacznej części społeczeństwa.

Do najczęstszych przyczyn chorób stóp u dorosłych należą:

przeciążenia, spowodowane pracą stojącą lub częstym przebywaniem w tej właśnie pozycji,

otyłość i nadwaga,

zaburzenia krążenia krwi w kończynach dolnych,

obniżenie napięcia i siły mięśni, spowodowane chorobami, np. krzywicą,

choroby układu kostno-stawowego, np.  reumatoidalne zapalenie stawów czy artretyzm, 

noszenie niewłaściwego obuwia, np. z wąskimi noskami, sztywną podeszwą, na wysokim obcasie,

stałe noszenie dużych ciężarów,

wyczynowe uprawianie sportu lub też nieprawidłowe ćwiczenie,

długotrwałe unieruchomienie kończyn dolnych.

Choroby i wady stóp mogą być także wrodzone lub też pojawiać się w wieku dziecięcym i nastoletnim szczególnie w sytuacji, gdy u młodego człowieka występują rozbieżności między tempem rozwoju kości a wzrostem masy ciała. Wady stóp u dzieci mogą ponadto wynikać z zaburzeń rozwojowych układu kostnego, mięśniowego lub układu nerwowego, a także wynikać z niewłaściwych zachowań rodziców, np. zbyt szybkiego pionizowania malucha.

Rodzaje wad stóp

Choroby stopy pojawiają się u osób każdym wieku, a nieleczone mogą prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych, z trwałym unieruchomieniem kończyny włącznie. Warto więc dbać o swoje nogi i w razie jakichkolwiek niepokojących sygnałów, skontaktować się ze specjalistą. 

Jakie objawy powinny wzbudzić w nas szczególną czujność? 

Przede wszystkim częsty i nasilający się ból stóp, ale również łydek czy bioder, bo mogą być one np. sygnałem stopy płasko-szpotawej. 

Kolejną kwestią jest nieprawidłowe stawianie stóp, trudności w poruszaniu czy zginaniu palców, a także ich przykurcze, czyli dolegliwości często towarzyszące haluksom czy sztywnemu paluchowi. 

Z wizytą u chirurga czy ortopedy nie należy też zwlekać, gdy w obrębie stopy pojawią się jakiekolwiek narośla czy zgrubienia.

Płaskostopie

Jedną z najpowszechniejszych wad stóp jest płaskostopie – podłużne lub poprzeczne. Charakteryzuje się obniżonym sklepieniem lub brakiem sklepienia stopy, co sprawia, że wydają się płaskie i dotykają całkowicie podłoża. U małych dzieci (poniżej 4 roku życia), płaskostopie to zjawisko fizjologiczne i nie powinno budzić niepokoju. U starszych najczęściej jest spowodowane nadwagą, osłabieniem lub przeciążeniem więzadeł oraz noszeniem niewłaściwego obuwia. Aby zapobiec wystąpieniu tego rodzaju choroby stopy, należy utrzymywać prawidłową masę ciała, wykonywać ćwiczenia, wzmacniające mięśnie oraz stosować wkładki ortopedyczne.

Stopa koślawa i szpotawa

Koślawość stóp i stopa szpotawa to problemy, które najczęściej diagnozowane są u dzieci, jednak zmagają się z nimi także dorośli. 

Stopa koślawa to odchylenie przedniej części stopy w kierunku śródstopia i kości śródstopia, tworzące charakterystyczny łuk w postaci litery „C” lub „U”. Mówiąc prościej: stopa wygina się w taki sposób, że podczas chodzenia zdzieramy obcas obuwia po stronie wewnętrznej.

W przypadku stopy szpotawej przednia część stopy również odchyla się w kierunku śródstopia i kości śródstopia, jednak tworzy łuk w formie litery „V”. W tym przypadku obcas obuwia w trakcie chodzenia zdzierany jest od strony zewnętrznej. 

Zarówno stopa koślawa, jak i szpotawa często objawiają się bólem, trudnościami w chodzeniu i utratą równowagi. Obie mogą mieć także podobne przyczyny takie jak predyspozycje genetyczne, zaburzenia rozwojowe czy urazy. Jeśli chodzi o leczenie tych wad stóp, to polega najczęściej na ćwiczeniach z fizjoterapeutą i noszeniu wkładek lub obuwia ortopedycznego. W najbardziej skrajnych przypadkach konieczna jest interwencja chirurgiczna. 

Stopa cukrzycowa

Stopa cukrzycowa, znana także jako zespół stopy cukrzycowej, to poważna komplikacja związana z cukrzycą. To stan, w którym długotrwałe, niekontrolowane wysokie poziomy cukru we krwi prowadzą do uszkodzenia naczyń krwionośnych, nerwów i tkanek stóp. Pierwszymi objawami tej choroby stopy są: ból, niewrażliwość na zmiany temperatury (ciepło/zimno), a także otarcia, odciski i problemy z chodzeniem. Z czasem stopa cukrzycowa może prowadzić do różnych powikłań, w tym owrzodzeń i zakażeń, które w ekstremalnych przypadkach kończą się nawet amputacją stopy lub kończyny.

Leczenie stóp z tym problemem jest kompleksowe i wymaga zaangażowania zarówno pacjenta, jak i personelu medycznego. Najważniejsze jest kontrolowanie poziomu cukru we krwi, monitorowanie stanu stóp i ich odpowiednia pielęgnacja. W zaawansowanych stadiach stopy cukrzycowej może być konieczna operacja w celu korekcji deformacji, usunięcia uszkodzonych tkanek lub przewodnictwa naczyń krwionośnych.

Haluks

Haluks, inaczej paluch koślawy, to choroba zwyrodnieniowa stopy, w której duży palec odchyla się w kierunku pozostałych palców, tworząc charakterystyczny wybrzuszenie na boku stopy. Taka deformacja powoduje ból i dyskomfort głównie podczas chodzenia; może też wpływać na problemy z równowagą. Na haluksy najczęściej cierpią osoby z płaskostopiem, a także noszące niewygodne i źle dobrane obuwie (wąskie noski, wysokie obcasy). 

Profilaktyka haluksów to przede wszystkim wybór obuwia z odpowiednim wsparciem stopy, szerokim przodem i miękką podeszwą, korzystanie z wkładek ortopedycznych oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie stopy. W leczeniu tej wady palców u nóg w pierwszej kolejności wykorzystuje się środki farmakologiczne, głównie leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i iniekcje sterydowe. Następnym krokiem są zabiegi chirurgiczne, indywidualnie dopasowane do potrzeb pacjenta.

Zwyrodnienia stawów stopy

Choroba zwyrodnieniowa stawów polega na postępujących zmianach w obrębie stawów, np. stawu śródstopno-palcowego. Charakterystycznym objawem jest stopniowa zmiana budowy chrząstki stawowej, a z czasem jej całkowity zanik. Dodatkowo u pacjenta pojawiają się narośla na kościach, tzw. osteofity, a niektórych przypadkach stopy stają się zniekształcone. Wszystkie te zmiany sprawiają, że staw nie jest elastyczny, trudno go zginać i nim ruszać, a w efekcie chory odczuwa duży ból, ciężko jest mu chodzić i wykonywać codzienne czynności.

Do najczęstszych przyczyn zwyrodnienia stawów stopy należą przebyte urazy mechaniczne, otyłość, cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów i dna moczanowa.  Leczenie tego rodzaju choroby stóp polega na stosowaniu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, fizjoterapii i samodzielnych ćwiczeń, a także elektrostymulacji mięśni. W stanach zaawansowanych konieczne jest leczenie operacyjne.

Paluch sztywny

Sztywny paluch to rodzaj wady palców u nóg, która objawia się sztywnością i ograniczeniem ruchomości dużego palca u stopy – nie można nim poruszać ani go zginać. Dolegliwości towarzyszy zwykle ból, obrzęk i zaczerwienienie stawu śródstopno-paliczkowego, a z czasem pojawiają się trudności z chodzeniem.

Przyczyny tej choroby stopy są bardzo zróżnicowane – od genetyki, przez urazy, po indywidualne zaniedbania, jak noszenie niewłaściwego obuwia. Paluch sztywny może wynikać z nieprawidłowej budowy anatomicznej, często występuje jako następstwo otyłości czy cukrzycy, pojawia się także u osób cierpiących na artretyzm, reumatoidalne zapalenie stawów i dnę moczanową. Jeśli chodzi o leczenie stóp z tym problemem, to pierwszym krokiem jest leczenie zachowawcze, w tym noszenie odpowiednio dobranych butów i wkładek ortopedycznych, wykonywanie ćwiczeń pod okiem fizjoterapeuty, a także stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych. Kolejnym etapem jest leczenie chirurgiczne, np. cheilektomia.

Palce młotkowate

Palce młotkowate to kolejna wada palców u nóg polegająca na zniekształceniu drugiego, trzeciego lub czwartego palca u stopy. Charakterystyczną cechą tej choroby stóp jest zgięcie w stawie, przypominające literę “C” lub “młotek”. Przykurcz może być:

utrwalony i wówczas nie można wyprostować palca nawet przy pomocy dłoni,

korektywny, gdy przy dociskaniu ręką palec można wyprostować.

Palce młotkowate powodują u chorego dyskomfort i ból, a także utrudniają wykonywanie codziennych czynności. Przyczyną ich powstawania zwykle jest noszenie ciasnego lub źle dobranego obuwia. Podatne na tego typu deformacje są również osoby cierpiące na zaburzenia mięśniowe i przewlekłe stany zapalne stawów, np. reumatoidalne zapalenie stawów. 

Leczenie stóp z palcami młotkowatymi opiera się na fizjoterapii, noszeniu wkładek ortopedycznych i prawidłowo dobranego obuwia, a w przypadku dolegliwości bólowych – przyjmowaniu leków przeciwbólowych lub stosowaniu zastrzyków sterydowych. W zaawansowanych przypadkach, gdy inne metody nie przynoszą efektów, konieczna jest interwencja chirurgiczna w celu korekcji deformacji stawu palca.

Profilaktyka i leczenie wad stóp

Lista chorób dotykających stopy jest długa, a przytoczone wyżej przykłady zdecydowanie nie zamykają tej grupy. W przypadku większości schorzeń przyczyny ich powstawania mają wspólny mianownik – zaniedbanie lub brak odpowiedniej profilaktyki. Dotyczy to głównie dorosłych, bo wady stóp u dzieci najczęściej są fizjologiczne i wrodzone. Aby zmniejszyć ryzyko pojawienia się choroby stopy,   należy nosić odpowiednie obuwie, zwiększyć aktywność fizyczną i dbać o prawidłową masę ciała. Kiedy natomiast pojawią się jakiekolwiek objawy wady stóp, warto udać się do specjalisty z EuroMediCare w celu uzyskania diagnozy, a w razie konieczności rozpocząć fizjoterapię lub poddać się leczeniu. 

Źródła:

https://akademia.nfz.gov.pl/profilaktyka/zdrowa-stopa-na-co-uwazac-i-jak-cwiczyc/ [Dostęp: 15.01.2024]

https://www.przegladreumatologiczny.pl/choroba_zwyrodnieniowa_staww_obwodowych2 [Dostęp: 15.01.2024]

https://www.praktycznafizjoterapia.pl/artykul/wady-i-choroby-stop-wedlug-mortona-i-ich-wplyw-na-powstawanie-zaburzen-przeciazeniowych-w-obrebie-stopy [Dostęp: 15.01.2024]

https://forumpediatrii.pl/artykul/wady-stop-u-dzieci-kiedy-kierowac-do-ortopedy [Dostęp: 15.01.2024]

https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/65000,choroba-zwyrodnieniowa-stawow-artroza [Dostęp: 15.01.2024]

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

Zmiany zwyrodnieniowe stawów powszechnie kojarzą się z dolegliwościami seniorów, jednak wiele z nich dotyka również młodsze osoby. Przykładem takiego problemu jest paluch sztywny – schorzenie, które powoduje ból i trudności z chodzeniem. 

Czym jest paluch sztywny?

Sztywny paluch (hallux rigidus, hallux limitus) to schorzenie charakteryzujące się sztywnością i ograniczeniem ruchomości dużego palca u stopy, zwłaszcza w stawie śródstopno-paliczkowym. Jest to rodzaj artrozy, która dotyka stawu między pierwszą kością śródstopia a paliczkami palucha.

Choroba dotyka najczęściej osoby po 50 roku życia, jednak z problemem tym często borykają się również młodsi, nawet 30-latkowie. Jeśli więc u kogoś pojawią się niepokojące objawy, np. ból dużego palca w stopie czy trudności z chodzeniem,  to nie można ich bagatelizować. Najlepiej od razuskontaktować się ze specjalistą, szczególnie że paluch sztywny to schorzenie postępujące, więc w jego przypadku odpowiednio wczesna diagnoza i działania profilaktyczne mają kluczowe znaczenie dla jakości życia. 

Dowiedz się więcej, jak zdiagnozować i leczyć paluch sztywny.

Paluch sztywny – przyczyny

Sztywny paluch to schorzenie, które może mieć wiele różnych przyczyn. Bywa konsekwencją poważnego urazu stopy lub też serii tzw. mikrourazów, może też wynikać z nieprawidłowej budowy anatomicznej lub być problemem dziedzicznym. Staw śródstopno-paliczkowy może ponadto ulec deformacji w następstwie cukrzycy czy otyłości. To także pokłosie innych chorób stawów – głównie artretyzmu. Ponadto znane są również liczne związki między dną moczanową a problemami z chodzeniem.  

Wśród najczęstszych przyczyn palucha sztywnego wymienia się:

zapalenie stawów, w tym dnę moczanową i reumatoidalne zapalenie stawów,

zwyrodnienie stawów (artretyzm),

wady w budowie stóp, np. obniżone łuki stopy, nadmierne podwijanie się kostek, nieprawidłowy kształt powierzchni stawowej czy budowy głowy i kości śródstopia,

urazy i przeciążenia stopy (np. podczas intensywnych ćwiczeń, uprawiania sportów kontaktowych lub grupowych),

czynniki genetyczne (paluch sztywny u innych członków rodziny zwiększa ryzyko zachorowania).

Paluch sztywny – objawy

Wiele osób szczególnie w początkowej fazie choroby ignoruje objawy, palucha sztywnego, a pojawiające się dolegliwości zrzucane są na karb urazu, niedopasowanego obuwia czy przetrenowania. Mowa tutaj o bólu, obrzęku i zaczerwienieniu stawu śródstopno-paliczkowego, nasilających się podczas chodzenia i stania. Duży palec staje się coraz bardziej sztywny, a zakres jego ruchów coraz bardziej ograniczony – trudno nim poruszać i go zginać. 

Wraz z rozwojem choroby sztywny paluch zaczyna dokuczać także w stanie spoczynku, a do tego dochodzi trzeszczenie w stawie i pojawienie się przerostów kostnych, generujących trudności z zakładaniem obuwia. U osób z zaawansowanym stadium choroby często pojawia się ból w obrębie bioder, kolan i pleców, spowodowany zmianą sposobu chodzenia i utykaniem. W efekcie osoby dotknięte schorzeniem mają realne problemy zarówno z chodzeniem (nawet w spokojnym tempie i na krótkich dystansach), jak i schylaniem się czy kucaniem, ponieważ paluch aktywnie uczestniczy również w tych czynnościach.

Sztywny paluch – diagnoza i leczenie

Prawidłowe rozpoznanie palucha sztywnego i odpowiednio wczesne wdrożenie leczenia, z uwagi na postępowy charakter choroby, jest kluczowe dla jakości życia pacjenta. Dlatego też nawet przy niewielkim, ale permanentnym bólu dużego palca u stopy czy ograniczeniu jego ruchliwości warto zgłosić się do chirurga lub ortopedy. Specjalista przeprowadzi badanie fizykalne, sprawdzając zakres ruchów palucha, a także zleci wykonanie zdjęcia rentgenowskiego. W ten sposób będzie mógł określić postępy choroby, w tym obecność zapalenia stawów, narośli kostnych i innych nieprawidłowości.

Jeżeli schorzenie jest wykryte na wczesnym stadium, specjalista zazwyczaj rekomenduje leczenie zachowawcze:

noszenie odpowiedniego obuwia (z szerokimi noskami, o sztywnej, zaokrąglonej podeszwie),

stosowanie wkładek ortopedycznych lub ortez, stabilizujących stopę,

wprowadzenie ćwiczeń poprawiających ruchomość stopy i rozluźniających mięśnie,

stosowanie leków przeciwbólowych, w przypadku obrzęków – zimnych okładów,

kinesiotaping korekcyjny,

zabiegi falą uderzeniową.

Stosowanie się do powyższych zaleceń pozwala zminimalizować dokuczliwości i postępy choroby. Niestety nie we wszystkich przypadkach takie działanie jest wystarczające. Kiedy stan choroby jest zaawansowany, konieczne stają się bardziej zdecydowane kroki, takie jak operacja sztywnego palucha. 

Operacja sztywnego palucha

Leczenie chirurgiczne sztywnego palucha zaleca się, gdy ból i ograniczona ruchomość dużego palca uniemożliwiają normalne funkcjonowanie. Do operacji kwalifikują się również pacjenci ze znacznymi deformacjami stawu, wykazanymi podczas badania RTG. W każdym takim przypadku lekarz podejmuje decyzję indywidualnie, dobierając rodzaj zabiegu do potrzeb danej osoby. Jedną z częściej stosowanych operacji palucha sztywnego jest cheilektomia, polegająca na usunięciu narośli kostnych na grzbietowej powierzchni stawu. 

W bardziej zaawansowanych przypadkach rekomenduje się również inne zabiegi chirurgiczne, jak: 

artrodezę (usztywnienie stawu podstawno-paliczkowego),

osteotomię I kości śródstopia,

endoprotezoplastykę stawu MTP palucha,

artroplastykę resekcyjną Kellera.

Jeśli zmagasz się z problemami związanymi z paluchem sztywnym, warto skonsultować się z doświadczonym zespołem medycznym. W EuroMediCare oferujemy usługi diagnostyki, leczenia zachowawczego i operacji sztywnego palucha, które mogą pomóc poprawić jakość życia. Nie zwlekaj, skonsultuj się z nami i dowiedz się więcej na temat dostępnych opcji leczenia sztywnego palucha.

Źródła:

https://www.praktyczna-ortopedia.pl/artykul/rehabilitacja-po-operacji-artrodezy-stawu-mtp-i-w-leczeniu-zaawansowanej-postaci-palucha-sztywnego [dostęp: 11.01.2024]

https://www.praktycznafizjoterapia.pl/artykul/rehabilitacja-w-leczeniu-zachowawczym-palucha-sztywnego [dostęp: 11.01.2024]

https://doktoratyihabilitacje.gumed.edu.pl/attachment/attachment/84865/ROZPRAWA_L_Kuik.pdf [dostęp: 11.01.2024]

Uwaga: ta zawartość wymaga obsługi języka JavaScript.

Definicja więzadła krzyżowego ACL

Więzadło krzyżowe przednie ACL znajduje się wewnątrz stawu kolanowego, gdzie pełni funkcję łącznika pomiędzy kością piszczelową i udową. Stabilizuje ono również staw, szczególnie w położeniach zgięciowych, dlatego też jest bardzo narażone na urazy[i]. To właśnie zerwanie więzadła krzyżowego przedniego jest jednym z najczęstszych urazów kończyn dolnych, szczególnie u osób uprawiających sporty o dużej dynamice. Uszkodzenie więzadła – wbrew pozorom – dotyka jednak nie tylko wyczynowych sportowców, ale także ludzi o mniejszej aktywności fizycznej.  

Przyczyny więzadła krzyżowego ACL

Więzadło krzyżowe ACL zazwyczaj ulega kontuzji podczas intensywnej aktywności fizycznej. Wyróżnia się dwa podstawowe mechanizmy takiego uszkodzenia: rotacyjny i przeprostny. Pierwszy z nich dotyczy sytuacji, gdy podudzie zostaje nagle skręcone do wewnątrz przy ustabilizowanej stopie. Dochodzi do tego na przykład podczas jazdy na nartach, gdy stopa unieruchomiona jest w ciężkim, sztywnym bucie. O mechanizmie przeprostnym mówimy wówczas, gdy dochodzi do uderzenia z boku w momencie, kiedy stopa znajduje się na podłożu, a kolano jest wyprostowane. Konsekwencją uderzenia jest zerwanie więzadła krzyżowego, a czasem także uszkodzenie więzadła pobocznego piszczelowego oraz łąkotki przyśrodkowej. Do tego typu kontuzji często dochodzi podczas uprawiania gier zespołowych, takich jak siatkówka czy piłka nożna.

Objawy więzadła krzyżowego ACL

Uszkodzone więzadło krzyżowe daje dość charakterystyczne objawy, z czego pierwszym zwykle jest głośny trzask w momencie skręcenia kolana, silnego przeprostu lub mocnego uderzenia. Bezpośrednio po urazie pacjenci odczuwają także wyraźny ból, który z czasem może złagodnieć oraz skarżą się na trudności przy prostowaniu kończyny. W ciągu doby pojawić się może również duży obrzęk i opuchlizna. Statystyki pokazują, że aż w 80% przypadków uszkodzone więzadło krzyżowe ACL daje objawy w postaci krwawienia do stawu[ii]. Dzieje się tak dlatego, że więzadło krzyżowe jest silnie unaczynione (odżywiane jest ono przez tętnicę środkową kolana oraz tętnice dolne kolana).

Badanie i diagnoza więzadła krzyżowego ACL

Więzadło krzyżowe ulega uszkodzeniom stosunkowo często, dlatego prawidłową diagnozę lekarze najczęściej są w stanie postawić podczas standardowej wizyty w gabinecie: na podstawie wywiadu z pacjentem (pojawią się pytania o objawy, ostatnią aktywność fizyczną, moment pojawienia się problemu), oceny stanu klinicznego kolana oraz kilku badań fizykalnych. Najczęściej jest to test Lachmana, który polega na podciąganiu podudzia do przodu w pozycji leżącej (kończyna dolna powinna być zgięta w stawie kolanowym do 30 stopni), a także test szuflady, podczas którego lekarz stara się jak najmocniej wysunąć podudzie pacjenta przy odpowiedniej stabilizacji jego uda. Pacjent znajduje się wówczas w pozycji leżenia tyłem, a jego noga zgięta jest w stawie kolanowym pod kątem 90 stopni[iii].

Kiedy więzadło krzyżowe ACL ulega uszkodzeniu, pomocne okazać się mogą także badania obrazowe, takie jak RTG, USG i rezonans magnetyczny. Pozwalają one ustalić, czy problem nie jest szerszy i nie obejmuje również złamania w obrębie stawu bądź też uszkodzenia łękotki i torebki stawowej.

Metody leczenia więzadła krzyżowego ACL 1000

Zerwane więzadło krzyżowe może być leczone na kilka różnych sposobów. Pierwszym z nich jest leczenie zachowawcze, polegające na unieruchomieniu kończyny na czas gojenia się tkanek. Służy do tego specjalna orteza. Po jej zdjęciu przychodzi czas na rehabilitację, która ma na celu przywrócenie ruchomości w stawie, wzmocnienie mięśni i poprawę stabilizacji całego ciała. Leczenie zachowawcze stosuje się zwykle w sytuacji, gdy u pacjenta nie występują objawy niestabilności stawu kolanowego, a także u seniorów, u których aktywność fizyczna jest mocno ograniczona.

W przypadku osób młodszych, uprawiających sport lub skarżących się na niestabilność stawu, więzadło krzyżowe ACL leczy się operacyjnie. Zabieg polega na małoinwazyjnej, artroskopowej rekonstrukcji więzadła, poprzez przeszczep ścięgien własnych pacjenta (pochodzących najczęściej z grupy kulszowo-goleniowej lub więzadła właściwego rzepki) lub też z wykorzystaniem sztucznych więzadeł. Cały proces jest bardzo precyzyjny i nie wymaga dużej ingerencji, a pacjent stosunkowo szybko wraca do pełnej sprawności. Trzeba jednak pamiętać, że nawet w przypadku zabiegu chirurgicznego proces leczenia nie może obejść się bez rehabilitacji. Podejmuje się ją już w okresie poprzedzającym operację, a kontynuuje po zabiegu. Ćwiczenia mają na celu zminimalizowanie dolegliwości bólowych, przywrócenie sprawności w stawie i pełnego zakresu ruchów w jego obrębie, a także odbudowę siły mięśniowej[iv]. Na tym etapie pomocne mogą być także zabiegi z zakresu fizykoterapii oraz kinesiotaping, czyli plastrowanie specjalnymi taśmami.

Jeżeli chodzi o długość leczenia i procesu rehabilitacji to zależy ono od indywidualnych preferencji pacjenta. Zwykle po 3-4 tygodniach zrekonstruowane więzadło krzyżowe jest na tyle stabilne, że pacjent może poruszać się bez kul, a pełną sprawność odzyskuje po 6-9 miesiącach.

Powikłania więzadła krzyżowego ACL

Powikłania więzadła krzyżowego ACL w przypadku prawidłowo dobranego leczenia i precyzyjnie przeprowadzonego zabiegu chirurgicznego zdarzają się niezwykle rzadko. Niewielki procent pacjentów może uskarżać się na obniżone czucie w obszarze unerwienia, powstanie krwiaka lub też infekcję. Większym problemem może być sytuacja, gdy uraz zostanie zbagatelizowany i osoba z kontuzją nie zgłosi się do lekarza ani rehabilitanta. Wówczas może dojść do powstania wtórnych uszkodzeń, może pojawić się przewlekły ból, blokowanie stawu czy uszkodzenie łąkotki. Warto więc reagować szybko, naprawić więzadło krzyżowe pod okiem specjalisty i cieszyć się pełną sprawnością fizyczną.

Źródła naukowe:

Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka. Tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005.

Buckup K.„Testy kliniczne w badaniu kości, mięśni i stawów” PZWL Warszawa, 2007

Marciniak W., Szulc A. „Wiktora Degi ortopedia i rehabilitacja” PZWL Warszawa 2006

Ciszek B., Kisielewski Y. „Morfologia więzadeł krzyżowych stawu kolanowego” w: Acta Clinica 2001 tom I, nr 4, s. 279-283

Brotzman S.B., Wilk K.E.„Rehabilitacja ortopedyczna. Tom I”, wyd. Elsevier Urban & Partner, 2007